Bakı 
Bəzən gözümüzün ətrafındakı sarımtıl, bir qədər qabarıq ləkələrə o qədər də əhəmiyyət vermirik. Amma bu ləkələr sadəcə estetik problemdən daha çox şey ola bilər.
Bakıvaxtı.az-ın məlumatına görə, "Atherosclerosis" jurnalında dərc olunmuş tədqiqatlar tibbi olaraq ksantelazma kimi tanınan bu formasiyaların ürək tutması, insult və keçici işemik hücum (TİH) riskinin artmasının erkən əlaməti ola biləcəyini ortaya qoyub.
Ksantelazma, immun sistemində iştirak edən hüceyrələr olan makrofaqların xolesterol və digər yağlarla tıxanması zamanı baş verir. Çox vaxt qanda yüksək xolesterol səviyyəsi ilə əlaqəli olan bu sarı ləkələr, xüsusilə göz qapaqlarında və göz ətrafında çox yayılıb.
Özlüyündə zərərsiz hesab edilsə də, ksantelazma qan damarlarında yağ lövhələrinin yığılmasından inkişaf edən ateroskleroza bənzər bioloji proseslərə malik ola bilər.
Stanford Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılan tədqiqatda ksantelazma diaqnozu qoyulmuş 17.925 insanın sağlamlıq məlumatları araşdırılıb. Bu şəxslər oxşar xüsusiyyətlərə malik, lakin ksantelazması olmayan bir nəzarət qrupu ilə müqayisə edilib.
Tədqiqatın nəticələrinə görə, ksantalazma xəstələrində infarkt nisbəti 1 faiz olaraq qeydə alınıb, nəzarət qrupunda isə bu nisbət 0,35 faiz olaraq qalıb.
İlk il ərzində insult riskinin ksantalazma qrupunda 0,95 faiz, nəzarət qrupunda isə 0,30 faiz olduğu müəyyən edilib. Ksantalazma xəstələrində keçici işemik tutma (TİH) riski də 0,60 faizə çatıb, digər qrupda isə 0,19 faiz olaraq qalıb.
Qruplar arasındakı fərq beş və on illik müşahidələrdə azalsa da, ksantalazma xəstələrində infarkt, insult və keçici işemik tutma riskinin daha yüksək olduğu müşahidə edilib.
Tədqiqatın diqqət çəkən tapıntılarından biri də normal qan xolesterolu və yağ səviyyəsi olan ksantalazma xəstələrində də oxşar yüksək ürək-damar riskinin müşahidə edilməsi olub.
Bu vəziyyət göstərir ki, göz ətrafındakı sarı ləkələr yalnız yüksək xolesterolun nəticəsi deyil, həm də hələ tam başa düşülməmiş digər sistemli risk faktorlarına da işarə edə bilər.
Ksantelazma səbəbindən dermatoloq və ya oftalmoloqa müraciət edən bir çox insanın bu vəziyyəti yalnız estetik problem hesab etdiyi bildirilir. Lakin tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, bu şəxslərin xəbərsiz olduqları ürək-damar xəstəlikləri riskləri ola bilər.
Mütəxəssislərin fikrincə, göz ətrafında bu cür əmələ gəlmələrin erkən aşkarlanması fərdlərə ürək-damar baxımından qiymətləndirilmək üçün mühüm bir fürsət yarada bilər. Həyat tərzi dəyişiklikləri, qan təzyiqi və xolesterol nəzarəti və zəruri hallarda tətbiq olunan müalicələr potensial riskləri azaltmağa kömək edə bilər.
Nərgiz Məmmədli
