Bakı 
Reuters-in yaydığı məlumata görə, Çin yaxın həftələrdə İrana daşınan zenit-raket sistemləri (MANPADS) tədarük edə bilər. Məlumat hələlik rəsmi şəkildə təsdiqlənməsə də, beynəlxalq ekspert dairələrində bu iddia Yaxın Şərqdə hərbi balansın gələcək istiqaməti baxımından ciddi müzakirələrə səbəb olub. Çin tərəfi xəbərləri təkzib etsə də, məsələ qlobal siyasi gündəmdə diqqət mərkəzində qalmaqdadır.
Son aylarda İranın hava hücumundan müdafiə sistemlərinin zəif tərəflərinin üzə çıxması Tehranı müdafiə imkanlarını gücləndirməyə sövq edib. Xüsusilə ABŞ və İsraillə yaşanan gərginlik fonunda İran hava məkanının daha effektiv qorunmasını prioritet hesab edir. Bu baxımdan, qısa mənzilli zenit-raket sistemlərinin əldə olunması ölkənin taktiki müdafiə potensialını artırmağa hesablanmış addım kimi qiymətləndirilir.
Analitiklər hesab edirlər ki, sözügedən sistemlər əsasən pilotsuz uçuş aparatları, helikopterlər və aşağı hündürlükdə uçan digər hava vasitələrinə qarşı istifadə olunur. Bu isə regionda mümkün hərbi əməliyyatların taktikasına təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, hava hücumlarının planlaşdırılmasında yeni risk faktorları meydana çıxa bilər ki, bu da bölgədə təhlükəsizlik mühitini daha mürəkkəb vəziyyətə gətirə bilər.
Məsələnin digər mühüm tərəfi isə Çin-İran münasibətlərinin strateji xarakter alması ehtimalıdır. Son illərdə Pekin Yaxın Şərqdə iqtisadi təsir imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, təhlükəsizlik sahəsində də daha fəal rol oynamağa çalışır. Əgər bu silah tədarükü gerçəkləşərsə, Çin regionda yalnız iqtisadi deyil, həm də geosiyasi aktor kimi mövqeyini gücləndirmiş olacaq.
Bu proses Vaşinqton və Pekin arasında rəqabətin yeni müstəviyə keçməsi kimi də qiymətləndirilə bilər. ABŞ uzun illərdir İranın hərbi potensialının artırılmasına qarşı sərt mövqe nümayiş etdirir. Belə bir əməkdaşlıq ABŞ-Çin münasibətlərində əlavə gərginlik yaradaraq Yaxın Şərqdə böyük güclər arasında rəqabəti daha da dərinləşdirə bilər.
Hazırda xəbərlə bağlı rəsmi təsdiq olmasa da, beynəlxalq ictimaiyyət hadisələrin inkişafını diqqətlə izləyir. Çin-İran hərbi əməkdaşlığının real məzmunu yaxın günlərdə daha aydın olacaq. Bununla belə, artıq indidən görünür ki, belə bir ssenarinin reallaşması Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik arxitekturasına, regional qüvvələr balansına və qlobal geosiyasi münasibətlərə təsir göstərə biləcək əhəmiyyətli hadisələrdən biri hesab olunur.
Ruslan Zəngəzur
