Bakı 
İran bir neçə ərəb dövlətindən – Bəhreyn, İordaniya, Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Səudiyyə Ərəbistanından İsrail və ABŞ ilə birlikdə ona qarşı “müharibədə iştirak etdikləri” iddiası ilə təzminat tələb edib. Bu tələb İranın BMT-dəki daimi nümayəndəsi tərəfindən səsləndirilib, lakin konkret məbləğ açıqlanmayıb.
Tehran bu ölkələrin həm fiziki, həm də mənəvi ziyanı ödəməli olduğunu bildirir, amma hansı konkret addımların “müharibədə şəriklik” sayıldığını detallı şəkildə izah etmir.
Bu yanaşma göstərir ki, məsələ hüquqi prosedurdan çox siyasi ritorika üzərində qurulub. Beynəlxalq hüquqda belə iddiaların qəbul olunması üçün birbaşa hərbi iştirakın sübutu, əməliyyatlarda rolun dəqiq müəyyənləşdirilməsi və zərərin hüquqi sənədlərlə təsdiqi vacibdir. İran isə bu mərhələləri keçmədən ümumi ittihamlar irəli sürür. Bu da təzminat tələbini real hüquqi prosesdən daha çox siyasi təzyiq alətinə çevirir.
Digər tərəfdən, adı çəkilən ərəb ölkələrinin ABŞ və İsraillə təhlükəsizlik əməkdaşlığı uzun illərdir mövcuddur. Bu əməkdaşlıq əsasən hərbi baza istifadəsi, kəşfiyyat mübadiləsi və siyasi dəstək kimi elementləri əhatə edir. İran isə bu əlaqələri genişləndirərək onları birbaşa müharibə iştirakçısı kimi təqdim etməyə çalışır. Halbuki bu tip dolayı dəstək hər zaman beynəlxalq hüquqda açıq müharibə tərəfi kimi qiymətləndirilmir və hüquqi məsuliyyət yaratmaq üçün kifayət etmir.
Ümumilikdə, İranın bu addımı daha geniş geosiyasi strategiyanın tərkib hissəsi kimi görünür. Tehran bu yolla həm region ölkələrinə xəbərdarlıq edir, həm də gələcək danışıqlarda mövqeyini gücləndirməyə çalışır. Eyni zamanda, bu ritorika Yaxın Şərqdə artıq formalaşmaqda olan bloklaşmanı daha da dərinləşdirə və İranla ərəb ölkələri arasında münasibətləri daha açıq qarşıdurma mərhələsinə keçirə bilər.
Alim Nəsirov
