Bakı 
WUF13-un üçüncü günü özündə həm qlobal şəhərçilik tendensiyalarının, həm də regional prioritetlərin kəsişdiyi mürəkkəb bir mənzərə təqdim etdi.
Forumun bu mərhələsi artıq ilkin müzakirələrin konturlarını aşaraq konkret model və yanaşmaların formalaşdığı bir platformaya çevrilmişdi. Gün ərzində aparılan sessiyalar dünyanın müxtəlif regionlarından gəlmiş ekspertlərin, siyasətçilərin, bələdiyyə rəhbərlərinin və şəhər dizaynerlərinin mövqelərini açıq şəkildə üzə çıxardı. Üçüncü günün ümumi mənzərəsi göstərdi ki, şəhərlərin gələcəyi təkcə texnoloji innovasiyalarla deyil, sosial davamlılıq və inklüzivlik kimi dəyərlərlə də müəyyən olunur.
Əsas müzakirə istiqamətlərindən biri urbanizasiyanın sürəti və onun yaratdığı təzyiqlərin idarə olunması idi. Bir çox sessiyada qeyd edildi ki, sürətli urbanizasiya artıq təkcə inkişaf etməkdə olan ölkələrin problemi deyil; inkişaf etmiş regionlarda da şəhər infrastrukturu əhalinin artım tempinə uyğunlaşmaqda çətinlik çəkir. Burada forum iştirakçıları “adaptiv şəhər” konseptinə xüsusi diqqət yönəltdilər. Bu konsept şəhərlərin sabit planlarla deyil, dəyişən sosial-iqtisadi reallıqlara çevik reaksiya verə biləcək dinamik model əsasında idarə olunmasını nəzərdə tutur.
Üçüncü günün diqqətçəkən mövzularından biri də yaşıl keçid və ekoloji davamlılıq idi. Mütəxəssislər vurğuladılar ki, artıq “yaşıl şəhər” ideyası bir seçim deyil, qlobal iqlim böhranının diktə etdiyi qaçılmaz zərurətdir. Bu çərçivədə bərpa olunan enerji, ağıllı nəqliyyat sistemləri, tullantıların çevik idarə olunması və şəhər landşaftının ekoloji tarazlığının qorunması kimi məsələlər önə çıxırdı. Forum iştirakçıları həmçinin ekoloji davamlılığın yalnız texnoloji deyil, idarəçilik və ictimai davranış dəyişikliyi tələb edən kompleks bir proses olduğunu xüsusi vurğuladılar.
Günün digər mühüm xətti sosial inklüzivlik və şəhər məkanında bərabər imkanların yaradılması ilə bağlı idi. Bir çox çıxışlarda qeyd olundu ki, şəhər böyüdükcə sosial bərabərsizlik də dərinləşir. Bunun qarşısının alınması üçün “hamı üçün şəhər” modeli üç istiqamət üzrə təqdim olundu: əlçatan xidmətlər, ədalətli yaşayış mühiti və şəhər idarəçiliyində vətəndaş iştirakının artırılması. Üçüncü günün panel müzakirələrində xüsusi olaraq vurğulanan məqam ondan ibarət idi ki, urbanizasiya əslində təkcə fiziki məkanın genişlənməsi deyil, insanların birgəyaşayış qaydalarının yenidən qurulması prosesidir.
WUF13-un üçüncü günü həm də texnoloji tərəqqi və rəqəmsal transformasiya ilə bağlı strateji baxışların təqdim olunduğu bir mərhələ oldu. Forumda süni intellektin şəhər idarəçiliyində rolu, böyük məlumatların analitikasının urban planlamaya təsiri, rəqəmsal platformaların xidmətlərin optimallaşdırılması istiqamətində tətbiqi geniş müzakirə olundu. Bu məsələlər fonunda texnologiyanın insan faktorunu tam əvəz etməməsi, əksinə, qərarların qəbulunda daha dəqiq və şəffaf mexanizmlər yaratmaq üçün vasitə olması fikri ön plana gətirildi.
Üçüncü günün ümumi atmosferi göstərdi ki, WUF13 dünya şəhərlərinin gələcəyini formalaşdıracaq ideyaların laboratoriyasına çevrilib. Müxtəlif yanaşmaların bir araya gəldiyi bu platforma həm qlobal, həm də lokal səviyyədə şəhər siyasətlərinin yeni konturlarını müəyyənləşdirir. Gündən-günə formalaşan nəticələr onu göstərir ki, gələcəyin şəhəri yalnız memarlıq və infrastruktur məsələsi deyil; bu, eyni zamanda sosial ədalət, ekoloji məsuliyyət və texnoloji yenilik kimi dəyərlərin harmoniyasından ibarət kompleks bir konstruksiyadır.
WUF13-un üçüncü günü göstərdi ki, urbanizasiya prosesi yeni bir mərhələyə daxil olub. Bu mərhələ daha çox inteqrasiya olunmuş idarəçilik modelləri, inklüziv siyasətlər və davamlı inkişaf konsepsiyalarına əsaslanır. Forumda səslənən fikirlər dünya şəhərlərinin üzləşdiyi problemlərin eyni mahiyyət daşıdığını, lakin həll yollarının hər şəhərin özünəməxsus xüsusiyyətlərinə uyğunlaşdırılması zərurətini açıq şəkildə ortaya qoydu.
Əli Hüseynov,
Bakıvaxtı.az
