Bakı 
Bilişsel Davranış Terapiyası (CBT) - çox ümumi bir təriflə, insanın psixoloji problemləri ilə əlaqəli və ya davam edən düşüncələri, hissləri və davranışları hədəf alaraq şəfa verməyi hədəfləyən bir psixoterapiya üsuludur. Bu məktəbin davranış hissəsi, insanın müşahidə edilə bilən uyğunsuz davranışlarını müəyyən etmək və müxtəlif terapiya üsulları ilə ona daha çox adaptiv davranışlar vermək məqsədi daşıyır. CBT -nin idrak hissəsi insanın zehni prosesləri ilə məşğul olur. Terapiyada, özlərində cazibədar duyğular yaradan və onları uyğunsuz davranışlara sövq edən düşüncələr təyin olunur və onlara müxtəlif terapiya üsulları ilə daha obyektiv və real düşünmə qabiliyyəti verilir. Düşüncə və davranışdakı bu dəyişiklik sayəsində, insanın narahatlığını ifadə etdiyi qorxu, narahatlıq, kədər, qəzəb, ağrı, utanc kimi mənfi duyğular və psixoloji problemlər azalır
Metodları 1960 -cı illərdən bəri klinik sınaqlarda keçirildiyindən, bu gün ən güclü elmi dəstəyi olan terapevtik yanaşma hesab olunur. Həyacan pozuntusu, panik bozukluğu və agorafobiya, narahatlıq, obsesif-kompulsif pozğuntusu, post-travmatik stress, depressiya, yemək pozuntusuvə şəxsiyyət problemləri kimi müxtəlif narahatlıqlara təsirlidir.
CBT -nin Klinik Praktikada Xüsusiyyətləri
CBT-nin klinik praktikada ən əhəmiyyətli xüsusiyyətlərindən biri, diqqətinin 'burada' və 'indi' olmasıdır. Başqa sözlə, insanın problemlərinin qaynağı olduğu düşünülən keçmişə və ya uşaqlığa deyil, buradakı mövcud həyatına, bu gününə və problemlərinə diqqət yetirir. Bu psixoterapiya yanaşması psixoloji problemlərin inkişafında keçmişin əhəmiyyətini qəbul etsə də, insanın mövcud problemlərini davam etdirən uyğun olmayan düşüncə və davranış vərdişlərini dəyişdirərək problemləri aradan qaldırmağı hədəfləyir. Bu dəyişiklik insanın gələcəyinə əhəmiyyətli təsir göstərəcək. İnsan həyatı boyu müxtəlif vəziyyətlərdə terapiyada öyrənilən metodlardan istifadə edərək problemlərin öhdəsindən effektiv şəkildə gəlir. CBT -nin digər bir vacib xüsusiyyəti, terapevt və müştərinin eyni dərəcədə aktiv olması və seanslar zamanı birgə çalışmasıdır. Terapevt və müştəri birlikdə dəyişdirilməyi hədəfləyən düşüncələri və davranışları təyin edir və dəyişiklik üçün istifadə ediləcək üsulları birlikdə planlaşdırır.
Ümumiyyətlə, davranış terapiyaları fərdi müştərilərin müalicə prosesində elmi bir yanaşma tətbiq edir. Davranış terapevtləri, müxtəlif şəraitlərdə tətbiq olunma qabiliyyətlərini artırmaq və şəfa təmin etməkdə təsirlərini ölçmək üçün metodlarını çox aydın şəkildə təyin edirlər. Müştərilərin qiymətləndirilməsi, müalicə məqsədlərinin təyin edilməsi, müalicənin planlaşdırılması və sağalmanın qiymətləndirilməsi üsulları aydın və dəqiq şəkildə müəyyən edilmişdir. Davranışçı Terapevtlər, müalicənin maksimum fayda əldə etməsi üçün elmi sübuta əsaslanan metodlardan metodlarını seçərək bir müalicə planı hazırlayırlar. Xüsusilə, müalicənin necə işlədiyini və müştərinin bu prosesdən nə qədər faydalandığını müntəzəm olaraq qiymətləndirirlər. Terapiyanın əvvəlində, terapiya əsnasında və müalicənin sonunda insanın terapiya prosesindən nə qədər faydalandığını anlamaq üçün qiymətləndirmələr aparılır. Şəxs terapiyadan kifayət qədər faydalanmırsa, metod dəyişdirilir və müalicə planı yenidən düzəldilir. Bunun üzərinə çıxmaq üçün səy göstərir və müalicədən sonrakı ölçüləri alaraq xəstənin rifahının davam etdiyinə əmin olmağa çalışır.
Uzman klinik psixoloq
Lalə Hüseynova
Bakıvaxtı.az
