Bakı 
Fevral ayından etibarən Yaxın Şərqdə ABŞ, İsrail və İran arasında açıq və şiddətli hərbi qarşıdurma davam edir. Bu müharibə hər gün yeni zərbələrlə daha da dərinləşir.
Region artıq lokal gərginlik mərhələsini geridə qoyaraq real müharibə zonasına çevrilib. Buna baxmayaraq, Vaşinqtonun müəyyən hallarda hərbi zərbələri təxirə salmaq ehtimalını gündəmdə saxlaması göstərir ki, ABŞ paralel olaraq diplomatik imkanları tam bağlamaq istəmir. Bu yanaşma müharibənin dayandırılması deyil, daha çox onun idarə olunması və müəyyən şərtlər daxilində yönləndirilməsi cəhdidir.
ABŞ daxilində İran siyasəti ilə bağlı fikir ayrılıqları da bu mürəkkəb vəziyyəti daha aydın göstərir. Bir tərəfdə sərt hərbi mövqeni müdafiə edən xətt, digər tərəfdə isə danışıqlara üstünlük verən siyasi aktorlar mövcuddur. Bu isə Vaşinqtonun strategiyasının vahid və monolit olmadığını ortaya qoyur. İran isə öz növbəsində əvvəlki təcrübələrə əsaslanaraq ABŞ-nin təkliflərinə ehtiyatla yanaşır və danışıqlarda daha yüksək səviyyəli siyasi təminatlar tələb edir. Burada əsas problem təkcə şərtlərin sərtliyi deyil, tərəflər arasında dərin etimadsızlığın mövcudluğudur.
Müharibənin coğrafiyası da getdikcə genişlənir. Enerji və sənaye obyektlərinə yönələn hücumlar, xüsusilə Körfəz bölgəsində baş verən hadisələr göstərir ki, qarşıdurma artıq yalnız bir neçə aktorla məhdudlaşmır. Bu, qlobal enerji təhlükəsizliyinə birbaşa təsir edən və beynəlxalq bazarlarda ciddi risklər yaradan prosesdir. Hörmüz boğazı ətrafında artan təhlükələr və strateji obyektlərin hədəfə alınması müharibənin iqtisadi ölçüsünü daha da ön plana çıxarır.
Eyni zamanda, Böyük Britaniyanın təşəbbüsü ilə onlarla ölkənin hərbi ekspertlərini bir araya gətirən müzakirələr müharibənin artıq qlobal təhlükəsizlik gündəliyinin mərkəzinə çevrildiyini göstərir. Bu təşəbbüslər klassik hərbi ittifaqlardan kənar, daha çevik və situativ koalisiya modellərinin formalaşdırılması istiqamətində addım kimi qiymətləndirilə bilər. Bu isə onu göstərir ki, mövcud böhran beynəlxalq sistemin ənənəvi təhlükəsizlik mexanizmlərini də sınaq qarşısında qoyur.
Beləliklə, Yaxın Şərqdə vəziyyət artıq açıq müharibə mərhələsindədir və tərəflər bir-birinə real zərbələr endirir. Bununla yanaşı, diplomatik kanalların tam bağlanmaması göstərir ki, müharibə ilə yanaşı paralel siyasi oyun da davam edir. Əgər tərəflərdən biri mövqeyində ciddi dəyişiklik etməzsə, qarşıdurmanın daha geniş miqyas alması ehtimalı yüksək olaraq qalır.
Mövcud dinamika isə göstərir ki, region yaxın perspektivdə həm hərbi, həm də siyasi baxımdan ən riskli mərhələlərdən birini yaşayır.
Züriyə Qarayeva
