Bakı 
Naxçıvana edilən hücumdan sonra İran Prezidenti Məsud Pezeşkianın Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə telefon zəngi regionda yaranmış gərginlik fonunda diqqətlə izlənilən diplomatik addım oldu. Söhbət zamanı Pezeşkian hadisənin İran dövləti ilə əlaqəsinin olmadığını bildirsə də, hücumun İran ərazisindən həyata keçirilməsi faktı məsuliyyət məsələsini gündəmdən çıxarmır. Beynəlxalq praktikada bir dövlətin ərazisindən başqa ölkəyə qarşı hücum baş verirsə, həmin ölkə bunun qarşısını almaq və səbəblərini araşdırmaq öhdəliyini daşıyır. Bu baxımdan Bakı üçün əsas məsələ hadisənin necə baş verdiyi və bunun arxasında hansı strukturların dayandığının aydınlaşdırılmasıdır.
Telefon danışığında İlham Əliyevin hadisənin ciddi şəkildə araşdırılmasının vacibliyini vurğulaması Azərbaycanın mövqeyini açıq şəkildə göstərir. Rəsmi Bakı üçün məsələ təkcə izahat verməklə bitmir. Konkret faktlar, məsul şəxslər və hüquqi nəticələr ortaya qoyulmalıdır. İran rəhbərliyi araşdırma aparılacağını bildirsə də, regiondakı əvvəlki hadisələr bu prosesin nə qədər obyektiv olacağı ilə bağlı müəyyən suallar yaradır. Dövlətlərarası münasibətlərdə belə hallarda inamın bərpası yalnız şəffaf araşdırma və konkret nəticələr vasitəsilə mümkün olur.
Digər mühüm məqam İranın daxili siyasi strukturu ilə bağlıdır. Formal olaraq dövlət rəhbərliyi diplomatik tonu yumşaltmağa çalışsa da, ölkənin təhlükəsizlik və regional fəaliyyətində mühüm rol oynayan qüvvələrin mövqeyi hər zaman eyni xətti paylaşmaya bilər. Bu səbəbdən də bəzi analitiklər Tehran daxilində müxtəlif güc mərkəzlərinin fərqli yanaşmalarının regiondakı gərginliyə təsir etdiyini qeyd edirlər. Belə vəziyyətlərdə siyasi bəyanatlarla real addımlar arasında fərq yaranması ehtimalı artır və bu da tərəflər arasında etimadı zəiflədir.
Nəticə etibarilə, yaranmış vəziyyət iki istiqamətdə inkişaf edə bilər. Birinci variantda hadisə ətraflı araşdırılır, məsul şəxslər müəyyən edilir və bu, Bakı ilə Tehran arasında gərginliyin azalmasına imkan yaradır. İkinci ssenaridə isə araşdırma qeyri-müəyyən qalarsa və ya yeni təxribat ehtimalları ortaya çıxarsa, regiondakı siyasi və təhlükəsizlik balansı daha da mürəkkəbləşə bilər. Azərbaycan tərəfi üçün əsas prinsip dəyişməz qalır: dövlət təhlükəsizliyi və suverenlik məsələlərində konkret nəticələr tələb olunur və bu tələblər yerinə yetirilmədiyi halda rəsmi Bakının sərt mövqeyi davam edə bilər.
Züriyə Qarayeva
