Bakı 
Türkiyə-Avropa münasibətləri son dövrlərdə miqrasiya məsələsi ətrafında yenidən diqqət mərkəzinə çıxıb. Avropa İttifaqı ölkələri Türkiyədən gələn miqrantlarla bağlı sərt qaydalar tətbiq etməyə başlayıb, bu da Ankara ilə Brüssel arasında diplomatik gərginliyi artırır. Miqrant axını yalnız humanitar problem kimi deyil, həm də təhlükəsizlik, sosial inteqrasiya və iqtisadi yük məsələsi kimi qiymətləndirilir.
Avropa tərəfi öz sərhədlərində nəzarəti gücləndirmək və qeyri-qanuni miqrasiyanı minimuma endirmək niyyətindədir. Türkiyə isə miqrasiya mövzusunda Avropa ilə razılaşdırılmış razılaşmaları xatırladır və öz rolu ilə bağlı əlavə tələblər irəli sürür. Belə şəraitdə iki tərəf arasında strateji əməkdaşlığın gələcəyi sual altına düşür.
Avropa ölkələri Türkiyəni miqrasiya məsələsində daha fəal rol oynamağa vadar edir, lakin Ankara bunun yalnız qarşılıqlı dəstək və maliyyə yardımı şəraitində mümkün olduğunu bildirir. Bu diplomatik qarşıdurma həm daxili siyasət, həm də Avropa-Türkiyə münasibətlərinin makro strategiyası üçün əhəmiyyət kəsb edir.
Yeni miqrasiya siyasətləri Türkiyənin Avropa ilə strateji əməkdaşlığını sınağa çəkir. Əgər Brüssel sərt tələblər irəli sürsə, Ankara bundan narazılıq ifadə edə bilər, bu da təhlükəsizlik və sərhəd nəzarəti sahəsində əməkdaşlığı zəiflədə bilər. Digər tərəfdən, qarşılıqlı kompromislər və maliyyə yardımları vasitəsilə münasibətlərin stabilləşməsi mümkündür.
Türkiyə Avropa ilə sərhəd təhlükəsizliyi və miqrasiya axınının idarə olunması sahəsində mühüm tərəfdaş olaraq qalır. Bu, həm də Türkiyənin Avropa ilə diplomatik mövqeyini gücləndirə bilər.
Analitiklər qeyd edir ki, miqrasiya siyasətində hər hansı bir səhv addım həm Avropa, həm də Türkiyə üçün siyasi və sosial risklər yarada bilər. Sərhəd keçidlərinin idarə olunması, miqrantların yerləşdirilməsi və humanitar yardımların koordinasiyası bu prosesdə əsas rol oynayır.
Son analiz göstərir ki, yeni miqrasiya siyasətləri münasibətlərin istiqamətini müəyyən edəcək. Əgər Avropa və Türkiyə əməkdaşlıq və kompromis prinsiplərinə riayət edərsə, münasibətlər stabilləşə bilər. Lakin sərt tədbirlər, qarşılıqlı anlaşılmazlıqlar və maliyyə məsələlərində ziddiyyətlər münasibətləri gərginləşdirə bilər.
Bu baxımdan, Türkiyə–Avropa dialoqu yalnız miqrasiya siyasətləri ilə deyil, həm də geosiyasi və iqtisadi maraqlar çərçivəsində qiymətləndirilməlidir. Analitiklər hesab edir ki, strateji əməkdaşlıq təhlükəsizlik, iqtisadi əməkdaşlıq və regional sabitlik baxımından vacibdir. Miqrasiya məsələsi həm siyasi, həm də humanitar baxımdan iki tərəf üçün həm çətinlik, həm də fürsət yaradır.
Əli Hüseynov
