Bakı 
6.3.7. işğaldan azad olunmuş ərazilərə "Böyük Qayıdış";
Azərbaycanın Böyük Qayıdış siyasəti, işğaldan azad edilmiş Qarabağ və digər ərazilərin bərpası, məskunlaşdırılması və regionun davamlı inkişafı istiqamətində dövlət tərəfindən həyata keçirilən strateji və kompleks yanaşmanın mərkəzində dayanır. Bu siyasət yalnız dağıdılmış infrastrukturların – yolların, körpülərin, enerji və su xətlərinin, sosial obyektlərin – bərpasını nəzərdə tutmur, eyni zamanda bölgənin sosial, iqtisadi və mədəni həyatının tamamilə yenidən qurulmasını hədəfləyir.
Məqsəd məcburi köçkünlərin öz tarixi torpaqlarına təhlükəsiz və komfortlu şəkildə geri dönməsini təmin etmək, onlara layiqli yaşayış şəraiti yaratmaqdır. Dövlət, genişmiqyaslı layihələr və proqramlar vasitəsilə regionda modern kənd təsərrüfatı sahələri, təhsil və səhiyyə obyektləri, müasir infrastruktur və iqtisadi imkanlar formalaşdırır.
Eyni zamanda, Böyük Qayıdış siyasəti milli həmrəyliyin, vətənpərvərliyin və tarixi torpaqlara bağlılığın simvolu kimi çıxış edir. Bu strategiya Azərbaycanın bölgədə sabitliyi möhkəmləndirməsi, iqtisadi və sosial inkişafı sürətləndirməsi və gələcək nəsillər üçün dayanıqlı inkişaf modeli yaratması baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Dövlət və cəmiyyət birlikdə bu prosesi hərtərəfli dəstəkləyərək, ərazilərin yenidən dirçəldilməsi və insanların öz vətəninə qayıtması istiqamətində əhəmiyyətli addımlar atır.
Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən deputat Arzuxan Əlizadə deyib ki, Qarabağın işğaldan azad olunmasından sonra ərazilərin məskunlaşdırılması, yəni uzun illər dədə-baba yurdlarından didərginlik həyatı yaşamış insanların öz yurdlarına qayıtması əsas prioritetlərdən biri oldu:
"Bu məqsədlə aparılan işlər yalnız binaların və infrastrukturların bərpası ilə məhdudlaşmır; həm də insanların təhlükəsiz və rahat şəkildə geri dönməsini təmin edəcək kompleks tədbirlər həyata keçirilir".
Onun sözlərinə görə, qayıdış prosesinə başlanarkən digər ciddi bir problem də ərazilərin minalardan təmizlənməsi idi:
"Bu, həm təhlükəsizlik baxımından, həm də məskunlaşmanın sürətləndirilməsi üçün vacib addım idi. Azərbaycan hökuməti bu istiqamətdə böyük bir qayıdış konsepsiyası qəbul etdi və dövlət proqramı çərçivəsində bir sıra genişmiqyaslı layihələr həyata keçirilir. Bu layihələr yalnız yaşayış yerlərinin yenidən qurulmasını əhatə etmir, eyni zamanda kəndlərin, qəsəbələrin və şəhərlərin sosial-iqtisadi inkişafını, məşğulluğun təmin olunmasını və insanların gündəlik ehtiyaclarının ödənməsini də nəzərdə tutur".
Həmsöhbətimiz vurğulayıb ki, ötən müddət ərzində həyata keçirilən işlərin miqyası olduqca böyükdür:
"Cəbrayıl, Füzuli və Laçında beynəlxalq standartlara cavab verən üç hava limanı inşa edilib. Eyni zamanda, avtomobil yolları və dəmir yolları çəkilir, yeni yaşayış binaları və ictimai obyektlər tikilir, kəndlər və qəsəbələr yenidən qurulur. Bu istiqamətdəki layihələr yalnız infrastrukturun bərpası ilə məhdudlaşmır, həm də regionun sosial-iqtisadi həyatına davamlı dəstək verir. Artıq təxminən 25 milyard manat vəsait bu layihələrə xərclənib, 2026-cı il dövlət büdcəsindən əlavə olaraq 4,7 milyard manat ayrılıb və bu vəsaitlərin istifadəsi davamlı olaraq artır".
Arzuxan Əlizadə: Preses Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu, regionda davamlı sülh və təhlükəsizliyi gücləndirəcək
Deputat söyləyib ki, eyni zamanda, əlavə investisiya layihələri də reallaşdırılır və hər ay bir neçə kənd, qəsəbə və şəhərdə Azərbaycan insanlarının geri qayıtmasına şahidlik edirik:
"Yeni layihələrin açılışında və inşasında Azərbaycan Prezidenti şəxsən iştirak edir. Bu, həm dövlətin qayıdış prosesinə verdiyi önəmi göstərir, həm də region sakinlərinə əlavə motivasiya və dəstək verir. Qarşıda isə hələ çox böyük işlərin görülməsi planlaşdırılır".
Sonda o diqqətə çatdırıb ki, davamlı və planlı fəaliyyətin nəticəsi olaraq həm Qarabağ, həm də Şərqi Zəngəzur tam olaraq insanlarla məskunlaşacaq:
"Yeni layihələrin həyata keçirilməsi yalnız məşğulluq problemlərini həll etməyəcək, həm də Azərbaycan iqtisadiyyatına uzunmüddətli və böyük dividendlər gətirəcək. Həmçinin, bu proses Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu, regionda davamlı sülh və təhlükəsizliyi gücləndirəcək və ərazilərin iqtisadi potensialını tam şəkildə üzə çıxaracaq".
Beləliklə, onu demək olar ki, Böyük Qayıdış siyasəti Azərbaycanın həm tarixi, həm də strateji prioritetlərini əks etdirir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası, məcburi köçkünlərin öz yurdlarına təhlükəsiz geri dönməsi və bölgədə dayanıqlı inkişafın təmin olunması yalnız maddi bərpa işləri ilə məhdudlaşmır, həm də sosial, mədəni və iqtisadi həyatın yenidən canlandırılmasını ehtiva edir.
Bu çərçivədə məktəblərin, xəstəxanaların, yol və kommunikasiya infrastrukturlarının bərpası, mədəni irsin qorunması və bölgədə iş yerlərinin yaradılması prioritet kimi diqqət mərkəzindədir.
Dövlətin genişmiqyaslı layihələri, beynəlxalq təcrübənin tətbiqi və ictimai dəstək bu siyasətin uğurla həyata keçirilməsinə imkan yaradır. Eyni zamanda, bölgədə gənclərin və qadınların sosial-iqtisadi aktivliyinin artırılması, sahibkarlığın inkişafına dəstək və kənd təsərrüfatının modernləşdirilməsi kimi strateji addımlar uzunmüddətli dayanıqlı inkişafın təmin edilməsinə xidmət edir.
Böyük Qayıdış həm milli həmrəyliyin, həm də vətənpərvərliyin təzahürü olaraq, Azərbaycanın bölgədə sabitliyi möhkəmləndirməsi, iqtisadi potensialını artırması və gələcək nəsillər üçün dayanıqlı inkişaf modeli qurması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bu proses göstərir ki, Azərbaycanın gələcəyə baxan siyasəti həm insan mərkəzlidir, həm də ölkənin milli və tarixi maraqlarını qoruyur. Eyni zamanda, Böyük Qayıdış modeli, regional əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirərək, investisiya mühitini gücləndirir və beynəlxalq arenada Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş imicini möhkəmləndirir.
Beləliklə, siyasət həm vətəndaşların rifahına, həm də ölkənin strateji məqsədlərinə xidmət edən kompleks və davamlı bir yanaşmanı əks etdirir.
Əli Hüseynov
Yazı Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb
