Bakı 
Prezident İlham Əliyevin Davosda iştirakı və oradakı çıxışı bu dəfə daha çox iqtisadi layihələrin siyahısı kimi deyil, liderlik üslubunun nümayişi kimi diqqət çəkdi. Bu platformada səslənən fikirlərin əsas gücü konkret rəqəmlərdən və ya layihə adlarından çox, arxasında duran idarəetmə fəlsəfəsində idi. Dövlət başçısı auditoriya qarşısında özünü izah edən və ya müdafiə olunan lider kimi yox, prosesi dərk edən və istiqaməti müəyyən edən qərarverici kimi təqdim etdi. Bu, Davos kimi çoxşaxəli və rəqabətli mühitdə psixoloji üstünlük yaradan əsas amillərdən biridir.
Çıxışın ümumi tonunda sakitlik və arxayınlıq hiss olunurdu. Bu arxayınlıq pafosdan yox, nəzarət hissindən qaynaqlanırdı. Prezident nə regional riskləri kiçildirdi, nə də qlobal qeyri sabitliyi inkar edirdi. Əksinə, bu risklərin mövcudluğunu qəbul edərək onların necə idarə olunduğunu izah edirdi. Bu yanaşma beynəlxalq biznes və siyasi elita üçün çox vacib siqnaldır, çünki onlar mükəmməl mühit yox, idarə oluna bilən mühit axtarırlar. Əliyevin çıxışında verilən əsas mesajlardan biri də məhz bu idi ki, Azərbaycan mürəkkəb coğrafiyada yerləşsə də, bu mürəkkəbliyi xaosa yox, sistemə çevirə bilib.
Diqqətçəkən məqamlardan biri də Prezidentin suallara yanaşma tərzi idi. Cavablar şablon diplomatik cümlələr üzərində qurulmamışdı. O, auditoriya ilə sanki eyni masa arxasında oturub məntiqli söhbət aparırdı. Bu üslub Davos mühitinə xas olan texniki və soyuq danışıq tərzindən fərqlənirdi və liderlə auditoriya arasında psixoloji məsafəni azaldırdı. Xüsusilə investisiya prioritetləri ilə bağlı cavablarda risklər, imkanlar və məhdudiyyətlər eyni müstəvidə təqdim olunurdu. Bu, ideal vəziyyət vədlərindən daha inandırıcı təsir bağışlayır.
Çıxışın başqa bir fərqli tərəfi Azərbaycanın daxili sabitliyinin beynəlxalq auditoriyaya dolayı yolla göstərilməsi idi. Orta təbəqə, şəhərsalma, turizm, idman və mədəni tədbirlər haqqında deyilənlər iqtisadi göstəriciləri bəzəmək üçün yox, cəmiyyətin normal işlədiyini göstərmək üçün səsləndirilirdi. Bu, siyasi baxımdan mühüm mesajdır. Çünki sabit və proqnozlaşdırıla bilən cəmiyyət anlayışı yalnız təhlükəsizliklə ölçülmür, gündəlik həyatın ritmi ilə ölçülür. Əliyevin çıxışında bu ritmin pozulmadığı, əksinə genişləndiyi aydın sezilirdi.
Enerji mövzusu da bu baxımdan fərqli prizmadan təqdim olundu. Neft və qaz barədə danışarkən nə apologiya vardı, nə də kompleks. Prezident bu resursları nə üstünlük kimi şişirir, nə də yük kimi göstərirdi. Onları sadəcə reallıq kimi təqdim edir və həmin reallıqdan necə rasional istifadə edildiyini izah edirdi. Bərpaolunan enerjiyə keçid də ideoloji şüar kimi yox, məsuliyyətli idarəetmənin məntiqi davamı kimi səslənirdi. Bu, auditoriyada etibar yaradan yanaşmadır, çünki burada mövqe dəyişkənliyi yox, ardıcıllıq görünür.
Davos çıxışının ümumi mənzərəsində ən vacib cəhətlərdən biri Prezidentin zamanla işləmək bacarığını nümayiş etdirməsi idi. O, keçmiş uğurları sadalayaraq vaxt itirmədi, gələcəyi isə uzaq və qeyri müəyyən vizyon kimi yox, planlaşdırılan mərhələlər kimi təqdim etdi. Altı il, on il, mərhələli artım kimi ifadələr bu baxımdan təsadüfi deyildi. Bu, siyasi liderin uzunmüddətli düşünmə qabiliyyətini göstərir və qısamüddətli populizmə hesablanmadığını ortaya qoyur.
Nəticə etibarilə bu Davos çıxışı Azərbaycanın hansı layihələrdə iştirak etdiyini göstərməkdən daha çox, bu layihələri hansı düşüncə tərzi ilə idarə etdiyini nümayiş etdirdi. Prezident İlham Əliyev burada özünü təkcə ölkə rəhbəri kimi deyil, mürəkkəb regional reallıqlarda qərar qəbul edən menecer kimi təqdim etdi. Bu yanaşma Davos auditoriyası üçün tanış və etibarlı modeldir. Məhz buna görə də bu çıxışın təsiri konkret bəyanatlardan çox, yaratdığı ümumi təəssüratla ölçülür və həmin təəssürat Azərbaycanın öz yolunu bilən və bu yolda tərəddüd etməyən dövlət obrazını möhkəmləndirir.
Alim Nəsirov
