Bakı 
Çox ciddi və geri dönməz zərər verə biləcək bir xəstəlik olan insultdan necə qorunmağınızı və onun əlamətlərini necə tanıyacağınızı bilirsinizmi?
Bakıvaxtı.az tibbi saytlara istinadən nəzərə alınmalı olan məqamları qeyd edir. Beyinə qan daşıyan arteriyalardan biri qan laxtası ilə cırıldıqda və ya tıxandıqda, insult baş verir. Bu, beynin həmin arteriya ilə qidalanan hissəsindəki beyin hüceyrələrinin ölümünə səbəb olur.
İnsult bütün dünyada ölümün əsas səbəbi və əlilliyin əsas mənbəyidir: 10 haldan 8-i beyin arteriyasının qəfil bağlanması nəticəsində işemiyaya, yəni, beynin bir sahəsinə qan tədarükünün qəfil dayandırılmasına səbəb olur. Daha az hal anevrizma səbəbiylə beyin qanaması nəticəsində baş verir. İnsult həm bu hadisədən təsirlənmiş insanların, həm də onların ailələrinin həyat keyfiyyətini geri dönməz şəkildə dəyişir.
Beyin zədəsinin təsiri çox dəyişkəndir və təsirlənmiş ərazidən asılıdır. Çünki beynin müxtəlif vəzifələri yerinə yetirən müxtəlif sahələri var. Bəzi vuruşlar böyük zərər vermir, digərləri isə çox həssas beyin sahələrinə təsir göstərə bilər. Səbəbindən asılı olaraq iflic iki müxtəlif növdə inkişaf edə bilər. İşemik insult beyinə qan axınının laxtalanma ilə bağlanmasıdır. Əgər maneə bir saatdan az müddətdə keçərsə, bu, keçici işemik hücum adlanır. Hemorragik insult beyindəki arteriyanın qopması nəticəsində yaranır ki, bu da qanın sızmasına və beyin hüceyrələrinin zədələnməsinə səbəb olur. Bu, mühüm ictimai sağlamlıq problemidir və onun təsiri təkcə təsirlənənlər üçün deyil, həm də onların ailələri üçün əhəmiyyətli nəticələrə malikdir.
Xəstəliyin ən çox görülən simptomları bunlardır:
- Bədənin bir tərəfində üzün, qolun və ya ayağın, ağızın aşağı yarısında hissiyyat pozğunluqları, qıcıqlanma, asimmetriya ilə hissiyyatın itirilməsi.
- Bir qolu digəri ilə bərabər qaldırmaq və ya saxlamaqda, bir ayağı hərəkət etdirməkdə çətinlik.
- Danışmaqda və başqalarını başa düşməkdə çətinlik.
- Bir və ya hər iki gözdə görmə pozğunluğu.
- Hərəkətlərin koordinasiyasının itirilməsi, başgicəllənmə və ya sürüşmə hissi.
- Çox şiddətli və dəhşətli baş ağrısı.
- Əyri ağız.
- Obyektləri tutmaqda çətinlik.
- Ən ağır hallarda şüurun dəyişməsi.
Bir neçə il əvvələ qədər kəskin işemik insult üçün heç bir müalicə növü mövcud deyildi və yeganə müdaxilə profilaktika idi. Bu gün müdaxilə etmək şansı var, ancaq simptomların başlanğıcından ilk saatlarda. Bu səbəbdən, insultdan xəbər verən bir simptomla qarşılaşırsınızsa, ən qısa müddətdə təcili yardım otağına müraciət edin. Ürək tutması və ya baş zədəsi halında insult riski və simptomları olanlar dərhal tibbi yardım almalıdırlar. İnsultun müalicəsində ixtisaslaşan tibb işçiləri xəstənin qısa klinik tarixini toplamağa və xüsusi miqyasdan istifadə edərək çatışmazlığın şiddətini ölçərək ümumi nevroloji müayinə keçirməyə çalışacaqlar.
Bundan əlavə, qan testləri, beynin CT taraması və bəzi hallarda beynin MRT-si aparılır. Həkimlər lazım gələrsə, EEG kimi digər testlər də edə bilərlər. İnsultun qarşısını almaq üçün edilməli və çəkinməli davranışlar:
- Sağlam həyat tərzini mənimsəmək və saxlamaq.
- Siqaret çəkməyin.
- Müntəzəm olaraq kifayət qədər fiziki fəaliyyətlə məşğul olun, həftədə 5-7 dəfə ən azı 30 dəqiqə idmanla məşğul olun.
- Spirtli içkilərdən istifadəni dayandırın.
- Düzgün, müxtəlif və balanslaşdırılmış pəhrizə riayət edin. Unutmayın ki, duz qəbulunu azaltmaq, tərəvəzləri, meyvələri, tam taxılları, balıq və qırmızı əti çox istehlak etmək, heyvan yağı və şəkər qəbulunu isə məhdudlaşdırmaq xüsusilə yaxşıdır.
- Enerji ehtiyaclarınız üçün kifayət qədər kalori istehlak edərək ideal bədən çəkinizi qoruyun.
- Gündə üç fincandan çox qəhvə içməyin.
- Düşünmədən hər hansı bir dərman qəbul etməkdən çəkinin.
Aytac Aslan
jpeg-1667478384.webp)
jpg-1667454140jpg-1667474595.webp)
