• Bakı C

    5.59 m/s

ABŞ asteroidlə toqquşmaq üçün kosmosa missiya göndərib
YAZARLAR
24 Noyabr 2021 | 16:05

ABŞ asteroidlə toqquşmaq üçün kosmosa missiya göndərib

İlham Əhmədov

ABŞ mətbuatı xəbər verir ki, DART kosmik gəmisi Didyme qoşa asteroidinə tərəf yola düşdü.  Missiyanın əsas məqsədi səma cismini öyrənmək deyil,  Məqsəd Yer  planetinin  asteroidlərdən qorunması konsepsiyasını sınaqdan keçirmək üçün peyki ona  çırpmaqdır.

NASA bilərəkdən asteroidə çırpılacaq bu kosmik gəmini kosmosa göndərib. Buraxılış Vandenberq Kosmodromundan (Kaliforniya) SpaceX Falcon 9 raketi ilə həyata keçirilib. Buraxılış NASA-nın YouTube kanalında canlı yayımlanıb.

Missiya DART adlanır - Double Asteroid Redirection Test (İkiqat asteroidin yönləndirilməsi testi) kimi adlanır.

Bu kosmik gəmi kiçik kosmik cismin orbitini dəyişmək üçün milyonlarla kilometr qət edəcək.

NASA-nın Elm Missiyaları Direktorluğunun rəis müavini Tomas Zurbuchen deyir ki: “Bu, kosmik gəminin qaya parçası ilə qəsdən toqquşmasıdır. Biz təhdidləri necə dəf etməyi öyrənməyə çalışırıq. Məsələ burasındadır ki, yaxın gələcəkdə böyük bir asteroidin Yerə düşmə şansının çox-çox az olmasına baxmayaraq, NASA hələ də bu problemə çox ciddi yanaşır. Agentlik yaxın gələcəkdə fərziyyə olaraq Yerə düşə bilən, atmosferdə yanmayacaq, qlobal zərərə səbəb olmayacaq qədər böyük olan bütün kosmik cisimləri müəyyən edib və izləyib.

DART, orbit müddəti təxminən 12 saat olan Didyma və onun ətrafında dövr edən bir Dimorfdan ibarət iki asteroid sisteminə doğru gedir.

Onlardan birincisinin diametri 800 metrə, ikincisinin isə cəmi 170 metrə çatır və bu, öz adı ilə ən kiçik astronomik obyektlərdən biridir. Onların hər ikisi Günəş ətrafında fırlanır. Didyma ilə planetimiz arasında minimum məsafə təxminən 10 milyon kilometrdir və hazırda təxminən 480 milyon kilometrdir.

Buraxılışdan təxminən bir il sonra, 2022-ci ilin sentyabrında DART cütlüyün daha kiçik asteroidi olan Dimorfla toqquşacaq və onun daha böyük Didyma ətrafındakı orbitinə təsir göstərməlidir. Avtomatik zond 500 kiloqramdan bir qədər artıq çəkiyə malikdir və hədəfi 4,8 milyard kiloqramdır.

Bu, qolf maşınının Cheops piramidasına çırpılması kimidir, yeganə fərqi qolf maşınının saatda 24 min kilometr sürətlə hərəkət etməsidir.

Beləliklə, NASA planeti qorumaq üçün istifadə ediləcəyi güman edilən kinetik təsir texnologiyasını sınaqdan keçirəcək. Zərbə Dimorfun orbital dövrünü təxminən bir dəqiqə qısaltmalı və onu saniyədə 0,4 millimetr yavaşlatmalı idi.

Astronomlar toqquşmanın təsirini teleskoplarla izləyəcəklər. Bundan əlavə, İtalyan Kosmik Agentliyinin 14 kiloqramlıq kubsat peyki LICIACube zərbədən 10 gün əvvəl əsas vasitədən ayrılacaq. O, yaranan krater və dağıntıların yaxından çəkilmiş şəkillərini Yerə geri göndərəcək.

Əsas DART avadanlığı ulduz və günəş naviqasiyası üçün cihazlar və zondu birbaşa asteroidin mərkəzinə yönəltmək üçün lazım olan 20 santimetrlik bir kameradır, təmas etməzdən əvvəl hədəfin bir neçə şəklini ötürməyə vaxt tapacaq. . Kosmik gəmi 237 millinyuton gücə malik NEXT ion mühərrikini gücləndirəcək 22 kvadratmetrlik günəş panelləri ilə təchiz edilmişdir.

Bu asteroid cütü Yer üçün təhlükə yaratmadığından, Kinetik Təsir testləri birbaşa planetimizi daha təhlükəsiz etməyəcək. Üstəlik, missiyanın parametrləri elə seçilmişdir ki, təcrübənin hər hansı mümkün nəticəsi üçün o, Yer kürəsi və ya bəşəriyyət üçün vacib olan kosmik gəmi üçün təhlükə yaratmasın.

DART-ın əsas məqsədi gələcəkdə, lazım gələrsə, təhlükəli obyektin Yerlə toqquşma trayektoriyasından çıxarılmasına imkan verəcək texnologiyanı sınaqdan keçirməkdir.


SON XƏBƏRLƏR

03 Dekabr 2022