Bakı 
jpg-1691406457.webp)
Şizoid şəxsiyyət pozğunluğu şəxsiyyət pozuntularının ən nadir növlərindən biridir.
Bakıvaxtı.az-ın məlumatına görə, şizoid şəxsiyyət pozğunluğu olan insanlar sosial münasibətlərdən həzz ala bilməmək, emosional soyuqluq, məhdud emosional ifadələr və sosial təcrid kimi əlamətlər göstərirlər. Bu insanlar tez-tez emosional yaxınlıq və sosial qarşılıqlı əlaqə ilə bağlı problemlər yaşayırlar. Şizoid şəxsiyyət pozğunluğu bir psixoloq və ya psixiatrın qiymətləndirməsi nəticəsində psixoterapiya, koqnitiv-davranışçı terapiya, dərmanlar və ya bunların kombinasiyası ilə müalicə edilə bilər.
Alimlərin çoxsaylı araşdırmalarında qeyd olunur ki, şizoid şəxsiyyət pozğunluğu daha çox erkən yetkinlik dövründə və bəzən uşaqlıqda baş verən bir vəziyyətdir. Bu vəziyyətdə olan insanlar məktəbdə, işdə və sosial həyatın digər sahələrində çətinliklərlə üzləşə bilərlər. Şizoid şəxsiyyət pozğunluğunun bəzi əlamətləri aşağıdakılardır:
• Tək qalmağa və fəaliyyətlərini tək görməyə üstünlük verirlər.
• Ailə üzvləri də daxil olmaqla insanlarla yaxın münasibətdən xoşlanmır və ondan çəkinirlər.
• Cinsi əlaqə üçün heç bir istək hiss etmirlər.
• Hisslərini ifadə etməkdə və vəziyyətə reaksiya verməkdə çətinlik çəkirlər.
• Başqaları tərəfindən soyuq, reaksiyasız və emosional olaraq təsvir edilir.
• Yumordan uzaq bir quruluşa sahibdirlər.
• Motivasiya və məqsəd qoymada zəif görünürlər.
• Başqaları tərəfindən onlara qarşı edilən tənqid və təriflərə reaksiya vermirlər.
• Onlar tək işləməyə üstünlük verirlər.
• Güclü təxəyyül və fantaziya dünyasında yaşayırlar.
Şizoid şəxsiyyət pozğunluğuna nə səbəb olur?
Şizoid şəxsiyyət pozğunluğunun dəqiq səbəbləri tam məlum deyil. Bununla belə, tədqiqatlar şizoid şəxsiyyət pozğunluğunun inkişafında bir neçə mümkün faktorun rol oynaya biləcəyini ortaya qoydu. Həmin vəziyyətlərdən bəzilərini aşağıdakı kimi sadalamaq olar:
• Genetik meyl: Valideyn və ya qohumda şizoid şəxsiyyət pozğunluğu, şizotipal şəxsiyyət pozğunluğu və ya şizofreniya xəstəsi olması. Genetik meyl şizoid şəxsiyyət xüsusiyyətlərinin ortaya çıxmasına səbəb ola bilər.
• Ətraf mühit amilləri: Uşaqlıqda emosional laqeydlik, sui-istifadə, həddindən artıq qoruyucu və ya soyuq ailə mühiti kimi amillər emosional ifadələrin boğulmasına və sosial təcrid meyllərinin inkişafına səbəb ola bilər.
• Sosial ünsiyyətin olmaması: Şizoid şəxsiyyət pozğunluğu olan insanlar çox vaxt sosial əlaqələrdən qaçırlar. Uşaqlıqda və ya qeyri-sosial valideynlərdə məhdud sosial münasibətlər şizoid şəxsiyyət xüsusiyyətlərinin inkişafına kömək edə bilər.
• Şəxsi xüsusiyyətlər: Təbii olaraq içinə qapanan, sosial əlaqələrdən uzaq durmağı üstün tutan və emosional olaraq ifadə etməkdə çətinlik çəkən və ya bu şəkildə yaşamağı seçən şəxsiyyət xüsusiyyətləri şizoid şəxsiyyət pozğunluğunun ortaya çıxmasında təsirli ola bilər.
Şizoid şəxsiyyət pozğunluğu necə müalicə olunur?
Şizoid şəxsiyyət pozğunluğu olan insanlar, ümumiyyətlə, vəziyyətlərindən narahat olmurlar və müalicə almağa meylli deyillər. Müalicə çox vaxt yaxın ailə üzvlərinin xahişi ilə başlayır. Şizoid şəxsiyyət pozğunluğunun müalicəsi uzunmüddətli bir proses tələb edə bilər və fərdi müalicə planı qurulmalıdır. Şizoid şəxsiyyət pozğunluğunun müalicəsində istifadə olunan bəzi yanaşmalar aşağıdakılardır:
Fərdi psixoterapiya
Fərdi psixoterapiya şizoid şəxsiyyət pozğunluğu olan şəxslərə emosional ifadələrini araşdırmaqda, sosial bacarıqlarını təkmilləşdirməkdə və özlərini daha yaxşı anlamağa kömək edə bilər. Terapiya prosesində terapevt fərdin öz düşüncələrini, hisslərini və davranışlarını dərk etməsinə və daha funksional üsullar inkişaf etdirməsinə töhfə verə bilər.
Qrup terapiya
Qrup terapiyası şizoid şəxsiyyət pozğunluğu olan şəxslərə sosial bacarıqları və qarşılıqlı əlaqələri yaxşılaşdırmaq üçün fayda verə bilər. Qrup terapiyası digər insanlarla qarşılıqlı əlaqə qurmaq, empatiya inkişaf etdirmək və emosional ifadələr yaşamaq qabiliyyətini artırmaq üçün bir mühit təmin etməyə yönəldilmişdir.
Dərman üsulu ilə müalicə
Şizoid şəxsiyyət pozğunluğunun birbaşa dərman müalicəsi yoxdur. Ancaq bəzi hallarda dərmanlar müşayiət olunan simptomları idarə etmək üçün istifadə edilə bilər. Məsələn, bu vəziyyətlə birlikdə depressiya və narahatlıq əlamətləri varsa, antidepresanlar və antipsikotiklər təyin edilə bilər. Yenə bəzi dərmanlar həzz duyğularını artırmaq və laqeyd hissləri düzəltmək üçün istifadə edilə bilər.
Şizoid Şəxsiyyət pozğunluğu və şizofreniya arasında fərq varmı?
Şizoid şəxsiyyət pozğunluğu və şizofreniya fərqli psixiatrik vəziyyətlərdir. Ancaq bəzən simptomlar oxşar ola bilər və dəqiq diaqnoz üçün bir mütəxəssis tərəfindən ətraflı qiymətləndirmə tələb olunur. Şizoid şəxsiyyət pozğunluğu şəxsiyyət xüsusiyyətlərinə və sosial fəaliyyətdəki məhdudiyyətlərə diqqət yetirərkən, şizofreniya daha dərin psixotik simptomları ehtiva edir.
Qeyd edək ki, şizoid şəxsiyyət pozğunluğu psixoloji bir xəstəlikdir və müalicə edilməlidir. Əgər sizdə və ya yaxınlarınızda bu vəziyyəti göstərə biləcək bəzi əlamətlər olduğunu düşünürsünüzsə, mütləq həkim müayinəsindən keçin.
Xəyalə Rza
