Bakı 
Avropada isti dalğalar bu ilin may ayında olduqca erkən başlayıb. Belə ki, may ayından bəri Böyük Britaniyada və Qərbi Avropada beş isti dalğası qeydə alınıb və bu da çoxsaylı istilərlə əlaqəli ölümlərə səbəb olub.
Bakıvaxtı.az-ın məlumatına görə, Böyük Britaniya Meteorologiya İdarəsi bildirib ki, bu yay ölkədə qeydə alınan ən isti hava olacaq və Qərbi Avropa üçün də oxşar proqnoz gözlənilir.
Avropa Orta Mənzilli Hava Proqnozları Mərkəzinin (ECMWF) Kopernik İqlim Dəyişikliyi Xidmətinin (C3S) İqlim Strateji eəhbəri Samanta Burgess “Anadolu” Agentliyinin bu ilki ekstremal temperatur və onların təsirləri ilə bağlı suallarını cavablandırıb.
Burges may və iyun aylarında baş verən isti dalğaların iyul ayındakılardan daha "qeyri-adi" olduğunu bildirib və ən çox təsirlənən bölgələrin Fransa, İngiltərənin cənubu, Almaniyanın bəzi hissələri, Hollandiya və Belçika, İspaniyanın bəzi hissələri, Macarıstan, Çexiya, Avstriya və İsveçrənin bəzi hissələri olduğunu deyib. O bu isti dalğaların özləri ilə quraqlıq şəraiti gətirdiyini və Avropanın bəzi yerlərində altı həftədən çoxdur ki, əhəmiyyətli yağış yağmadığını bildirib və əlavə edib ki, isti və quraqlıq meşə yanğınları riskini də "son dərəcə" artırıb.
Qərbi Avropada temperaturun daha yüksək olduğunu xatırladan Burgess, iyun və iyul aylarında temperaturun region üçün uzunmüddətli orta səviyyədən 3 dərəcədən çox yüksək olduğunu bildirib.
Burgess avqustun qalan hissəsini bu temperatur anomaliyaları baxımından görmək lazım olduğunu qeyd edərək deyib:
"Lakin, qarşılaşdığımız istilik dalğasının yaratdığı anomaliyaları nəzərə alsaq, proqnozum budur ki, bu yay Qərbi Avropa üçün rekord səviyyədə ən isti yay olacaq. Düşünürəm ki, bu ehtimal Qərbi Avropa üçün olduqca güclüdür. Əvvəlki illərdə həddindən artıq isti hava əsasən Cənubi və Şərqi Avropa ölkələrində cəmləşmişdi. Bu il diqqət Qərbi Avropaya yönəlib".
Burgess, yüksək temperatur səbəbindən Avropanın bəzi yerlərində 1979-cu ildən bəri müşahidə edilən ən quraq torpaqların yaşandığı barədə məlumat paylaşaraq, bu quraqlığın xüsusilə İspaniyanın şimalında, Fransa və İngiltərənin böyük hissələrində, Belçikada, Hollandiyada, Almaniyanın bəzi yerlərində, Avstriyada, İsveçrədə, Çexiyada və Macarıstanda cəmləşdiyini qeyd edib. O əlavə edib ki, bu vəziyyət orta aylıq çay axınlarında anomaliyalara bənzəyir və qeydə alınmış ən aşağı səviyyələr, xüsusən də Reyn, Sena və Dunay çaylarında müşahidə olunub.
Burgess, bunun yay aylarında iqlim dəyişikliyinin gündəlik həyatı pozan qatlı təsirlərini açıq şəkildə göstərdiyini bildirib.
Tropik Sakit Okeanda hazırda hər gün güclənən El Nino hadisəsinin qlobal temperatura təsirini də qiymətləndirən Burgess, dünya miqyasında dəniz səthinin temperaturunun ilin bu vaxtı üçün ən yüksək səviyyədə olduğunu bildirib:
“El Nino səbəbindən bu ilin sonuna doğru temperaturun artacağını gözləyirik. 2027-ci il tarixdə ən isti il olacaq. Əvvəlki El Nino hadisələri ilə müqayisədə okean temperaturu artıq ilin bu vaxtında ölçülən temperaturdan yüksəkdir. Üstəlik, El Nino hadisəsinin başlamasına hələ 3-4 ayımız var".
Burgess izah edib ki, El Nino Avstraliya və İndoneziyada quraqlıq və meşə yanğınları riskini, Şərqi Sakit Okean və Cənubi Amerikada isə mövsümdən asılı olaraq daşqın və ya quraqlıq riskini artıra bilər. O əlavə edib ki, Avropada El Nino qış aylarında daha intensiv yağışa səbəb ola bilər.
Kopernik tərəfindən bu həftə açıqlanan məlumatlara görə, 2026-cı ilin iyul ayı qlobal miqyasda rekord səviyyədə ikinci ən isti iyul ayı olub və qlobal okean səthinin temperaturu iyul ayında rekord səviyyədə - 20,96 dərəcə Selsiyə çatıb.
Qərbi Avropada həm iyun, həm də iyul aylarında qeydə alınan ən yüksək temperatur müşahidə olunub və orta hesabla 21,62 dərəcə Selsi olub. 2026-cı ilin iyul ayı Qərbi Avropa üçün rekord səviyyədə üçüncü ən isti iyul ayı olub.
ABŞ-də yerləşən Berkeley Earth tədqiqat təşkilatının məlumatlarına görə, iyul ayındakı yüksək temperaturlardan sonra 2026-cı ilin rekord səviyyədə ən isti il olma ehtimalı 69 faiz olaraq hesablanır. Bu nisbət əvvəlki ayda 12 faiz təşkil edib.
Bundan əlavə, bu il qlobal temperaturun 1850-1900-cü illərin sənaye dövrünün orta göstəricisini 1,5 dərəcə Selsiyə aşması ehtimalı 99 faiz olaraq ölçülür.
Qlobal miqyasda 2024-cü il rekord səviyyədə ən isti il olaraq qalmaqdadır.
Murad Məmmədli
