Bakı 
Prezident İlham Əliyevin Zəngilan şəhərində ilk yaşayış kompleksinə köçən ailələrlə görüşü təkcə yeni mənzillərin açarlarının təqdim olunması kimi qiymətləndirilə bilməz.
Bu hadisə uzun illər doğma yurd həsrəti ilə yaşayan insanların öz torpaqlarına real qayıdışının, işğal dövrünün bitməsinin və yeni həyat mərhələsinin başlanmasının rəmzidir. Xüsusilə görüşün Heydər Əliyevin doğum gününə təsadüf etməsi siyasi və mənəvi baxımdan ayrıca məna daşıyır. Prezident çıxışında həm Ulu Öndərin dövlətçilik irsinə, həm də bu irsin davamı olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpasına xüsusi vurğu etdi. Burada əsas mesaj ondan ibarətdir ki, Zəngilana qayıdış təsadüfi proses deyil, uzun illər aparılan dövlət siyasətinin, güclü ordu quruculuğunun, iqtisadi dayanıqlığın və milli birliyin nəticəsidir.
Çıxışın mühüm xəttlərindən biri 1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanın üzləşdiyi ağır vəziyyətlə bugünkü reallıq arasında aparılan müqayisə idi. Prezident həmin dövrü dövlətçiliyin sarsıldığı, daxili qarşıdurmaların, xaosun və idarəçilik böhranının hökm sürdüyü mərhələ kimi təqdim etdi. Bu müqayisə ilə o, Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışının yalnız siyasi dəyişiklik deyil, dövlətin xilası baxımından həlledici dönüş nöqtəsi olduğunu göstərdi. Eyni zamanda, çıxışda bugünkü hərbi və siyasi qələbənin də həmin sabitlik, ordu quruculuğu və dövlət institutlarının gücləndirilməsi siyasətinin davamı olduğu vurğulandı. Bu baxımdan Zəngilanda yeni mənzillərin açarlarının təqdim edilməsi keçmiş məcburi köçkün probleminin mərhələli şəkildə həllinin canlı nümunəsi kimi çıxış edir.
Prezidentin nitqində Qarabağ müharibələri, 44 günlük Vətən müharibəsi və 2023-cü ilin antiterror tədbirləri vahid tarixi proses kimi təqdim olundu. Burada əsas fikir budur ki, Azərbaycan öz məqsədinə təkcə hərbi güclə deyil, həm də siyasi iradə, diplomatik çeviklik və xalqın birliyi ilə nail olub. Prezident xüsusilə vurğuladı ki, Şuşanın azad olunması Ermənistan ordusunun müqavimət imkanlarını ciddi şəkildə sındırdı və bundan sonra Ağdam, Kəlbəcər və Laçının qan tökülmədən qaytarılması mümkün oldu. Bu yanaşma Azərbaycanın hərbi üstünlüyünü siyasi nəticəyə çevirmək bacarığını ön plana çıxarır. Eyni zamanda, Prezident çıxışında xarici təzyiqlərə baxmayaraq Azərbaycanın geri çəkilmədiyini, müharibəni öz milli maraqları və beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyi çərçivəsində apardığını bildirdi.
Çıxışın digər mühüm istiqaməti işğalın fəsadları və azad olunmuş ərazilərdə aparılan bərpa-quruculuq işləri ilə bağlı idi. Prezident Zəngilanın, eləcə də digər rayonların dağıdılmasını, meşə fonduna, dini və tarixi abidələrə vurulan ziyanı yalnız fiziki dağıntı kimi deyil, həm də mənəvi və ekoloji cinayət kimi xarakterizə etdi. Bunun fonunda Azərbaycanın həyata keçirdiyi bərpa işləri tam fərqli bir yanaşmanı göstərir: dağıtmaq yox, qurmaq; talan etmək yox, həyat qaytarmaq. Zəngilanda yaşayış komplekslərinin, Ağalı və Məmmədbəyli kəndlərinin salınması, məscidin inşası, hava limanının, konqres mərkəzinin, enerji obyektlərinin və kənd təsərrüfatı müəssisələrinin yaradılması bu siyasətin konkret nəticələridir. Bu, həm də dünyaya verilən mesajdır ki, Azərbaycan azad etdiyi torpaqlara yalnız siyasi suverenlik deyil, real həyat, iqtisadi fəallıq və müasir infrastruktur gətirir.
Zəngilanın gələcəyi ilə bağlı çıxışda səslənən fikirlər isə bu rayonun təkcə keçmiş köçkünlərin qayıdış məkanı deyil, həm də regional nəqliyyat və iqtisadi mərkəz kimi formalaşdırılacağını göstərir. Dəmir yolunun inşası, Zəngəzur dəhlizi, Naxçıvanla coğrafi bağlantının bərpası, İran sərhədində yeni körpü və gömrük infrastrukturunun yaradılması Zəngilanı strateji baxımdan xüsusi mövqeyə çıxarır. Prezidentin sözlərindən aydın olur ki, azad olunmuş ərazilərin inkişafı yalnız məskunlaşma ilə məhdudlaşmır; burada enerji, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı, logistika və beynəlxalq ticarət imkanları bir-biri ilə əlaqəli şəkildə qurulur. Bu baxımdan Zəngilana qayıdış həm tarixi ədalətin bərpasıdır, həm də Azərbaycanın yeni regional güc mərkəzi kimi formalaşmasının mühüm mərhələsidir.
Züriyə Qarayeva
