Bakı 
2026-cı il Bakı Enerji Həftəsində Prezident İlham Əliyevin çıxışı təkcə enerji sektorunun nəticələrinin təqdimatı deyil, həm də Azərbaycanın son otuz ildə keçdiyi inkişaf yolunun siyasi, iqtisadi və geosiyasi yekunu kimi qiymətləndirilə bilər. Prezident çıxışında 1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi”ndən başlayaraq Azərbaycanın enerji strategiyasının ölkənin müstəqilliyinin möhkəmlənməsində oynadığı rolu xüsusi vurğuladı. O, enerji resurslarının sadəcə iqtisadi gəlir mənbəyi deyil, dövlət quruculuğu, sosial rifah, hərbi güc və beynəlxalq nüfuzun əsas alətlərindən birinə çevrildiyini qeyd etdi.
Çıxışın diqqət çəkən məqamlarından biri qlobal enerji siyasətində son illərdə formalaşmış yanaşmalara verilən qiymət oldu. Prezident İlham Əliyev uzun müddət neft və qaz istehsalçılarının müxtəlif beynəlxalq dairələr tərəfindən tənqid edilməsini xatırladaraq, Donald Tramp administrasiyasının enerji məsələlərinə daha praqmatik yanaşmasını müsbət dəyişiklik kimi təqdim etdi. Bu yanaşma Azərbaycanın da uzun illər müdafiə etdiyi mövqeyə uyğundur: enerji resurslarına sahib olmaq günah deyil, əsas məsələ həmin resurslardan əldə olunan gəlirlərin necə idarə olunmasıdır.
Prezidentin çıxışında Azərbaycanın keçdiyi inkişaf yolu xüsusi yer tutdu. O xatırlatdı ki, müstəqilliyin ilk illərində ölkə iqtisadi böhran, siyasi qeyri-sabitlik, işğal, qaçqın problemi və enerji çatışmazlığı ilə üz-üzə idi. Bu gün isə Azərbaycan yoxsulluq səviyyəsini 5 faizə endirmiş, xarici borcunu minimum həddə çatdırmış, strateji valyuta ehtiyatlarını borcdan dəfələrlə artıq səviyyəyə yüksəltmiş ölkədir. Bu müqayisə enerji siyasətinin təkcə iqtisadi deyil, dövlətçilik baxımından da uğurlu modelə çevrildiyini göstərmək məqsədi daşıyırdı.
Çıxışın geosiyasi hissəsində enerji təhlükəsizliyi məsələsi ön plana çıxarıldı. Xüsusilə Yaxın Şərqdə davam edən gərginlik fonunda Azərbaycan özünü etibarlı enerji təchizatçısı kimi təqdim edir. Hazırda Azərbaycan qazı 16 ölkəyə ixrac olunur və onların 10-u Avropa İttifaqının üzvüdür. Bu rəqəmlər göstərir ki, Azərbaycan artıq regional deyil, Avropanın enerji təhlükəsizliyində strateji rol oynayan ölkələrdən biridir. Cənub Qaz Dəhlizi, TANAP və TAP layihələri Bakının beynəlxalq təsir imkanlarını genişləndirən mühüm alətlərə çevrilib.
Prezident İlham Əliyev gələcəyin enerji gündəliyinə də geniş yer ayırdı. Azərbaycanın qaz ehtiyatlarının ən azı növbəti yüz il üçün kifayət edəcəyini bildirməklə yanaşı, ölkənin bərpaolunan enerji istiqamətində də sürətli addımlar atdığını vurğuladı. 2032-ci ilə qədər 8 giqavatlıq yaşıl enerji potensialının yaradılması planı Azərbaycanın yalnız karbohidrogen ixracatçısı deyil, həm də gələcək enerji keçidinin iştirakçısı olmaq istədiyini göstərir. Bu yanaşma ölkənin həm Avropa İttifaqı, həm də Mərkəzi Asiya ilə enerji əməkdaşlığını daha da genişləndirə bilər.
Çıxışın siyasi baxımdan ən diqqətçəkən hissələrindən biri isə Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı mesaj oldu. Prezident Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutunun yeni qolu kimi Zəngəzur dəhlizinin mütləq reallaşacağını bildirdi və bunu ötən il imzalanmış beynəlxalq sənədlərlə əlaqələndirdi. Bu, Azərbaycanın enerji və nəqliyyat siyasətini vahid geostrateji konsepsiya çərçivəsində həyata keçirdiyini göstərir. Başqa sözlə, Bakı artıq təkcə enerji ixrac edən ölkə deyil, Avropa ilə Asiyanı birləşdirən logistika və enerji qovşağına çevrilmək strategiyasını davam etdirir.
Ümumilikdə, Bakı Enerji Həftəsində səsləndirilən mesajlar göstərdi ki, Azərbaycan enerji siyasətini yalnız iqtisadi inkişaf vasitəsi kimi deyil, milli təhlükəsizlik, regional liderlik və beynəlxalq nüfuzun əsas dayaqlarından biri kimi qiymətləndirir. Çıxışın əsas ideyası belə idi: təbii sərvətlər uğurun təminatı deyil, lakin düzgün idarə olunduqda dövlətin gücünü və təsir imkanlarını artıran strateji üstünlüyə çevrilə bilər. Bu baxımdan Bakı Enerji Həftəsi təkcə enerji forumu deyil, Azərbaycanın gələcək geosiyasi ambisiyalarının nümayiş olunduğu mühüm beynəlxalq platforma rolunu oynadı.
Züriyə Qarayeva
