• Bakı 11° C

    3.98 m/s

  • USD - 1.7

    EUR - 1.8666

    RUB - 2.0737

Dünyanın gözü Nyu-Yorkda: Qlobal böhranlar BMT masasında

SİYASƏT

21 Sentyabr 2026 | 15:55 | Müəllif: Qalib İbrahimoğlu

Dünyanın gözü Nyu-Yorkda: Qlobal böhranlar BMT masasında

BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasının yüksək səviyyəli həftəsi dünya siyasətinin əsas diplomatik mərkəzinə çevrilir. Dövlət və hökumət başçılarının iştirakı ilə ümumi debatlar sentyabrın 22-28-də Nyu-Yorkda keçiriləcək.

Budəfəki əsas mövzu “Etimadın bərpası, transformasiyanın idarə olunması: hamı üçün nəticə verən BMT” kimi müəyyənləşdirilib. Təxminən 130 dövlət və hökumət başçısının şəxsən iştirakı gözlənilir.

Baş Assambleyanın builki toplantısını əvvəlki illərdən fərqləndirən əsas məqam onun çoxsaylı böhranların eyni vaxtda davam etdiyi şəraitdə keçirilməsidir. Ukrayna müharibəsi, Yaxın Şərqdə qarşıdurmalar, İran ətrafında gərginlik və digər təhlükəsizlik problemləri çoxtərəfli diplomatiyanın imkanlarını yenidən gündəmə gətirir. Baş Assambleya qərarların məcburi icrasını təmin edən orqan olmasa da, BMT-nin bütün 193 üzvünün bərabər səs hüququ ilə iştirak etdiyi əsas siyasi müzakirə platformasıdır.

Xüsusilə İran və Yaxın Şərq məsələsi yüksək səviyyəli həftənin siyasi müzakirələrində diqqət çəkən istiqamətlərdən olacaq. ABŞ administrasiyasının İran, Yəmən və bütövlükdə regiona münasibəti, eləcə də Tehranla Vaşinqton arasındakı gərginlik liderlərin çıxışlarında və ikitərəfli görüşlərində müzakirə ediləcək mövzular sırasındadır. Buna görə Nyu-York yalnız rəsmi çıxışların deyil, mümkün diplomatik təmasların da izlənəcəyi məkan olacaq.

Digər böyük istiqamət Rusiya-Ukrayna müharibəsidir. Müharibənin davam etməsi fonunda BMT-nin münaqişələrin qarşısını almaq və dayandırmaq imkanları barədə müzakirələrin yenidən güclənməsi gözlənilir. Burada əsas problem Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvlərinin veto hüququ və böyük dövlətlər arasındakı ziddiyyətlərin təşkilatın fəaliyyətinə təsiridir. Məhz buna görə builki “etimadın bərpası” mövzusu həm də BMT sisteminin effektivliyi ilə bağlı daha geniş debat üçün siyasi çərçivə yaradır.

Gündəm yalnız müharibələrlə məhdudlaşmır. 23 sentyabrda iqlim fəaliyyəti və ədalətli keçid, 24 sentyabrda dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi, 25 sentyabrda pandemiyalara hazırlıq, 29 sentyabrda isə nüvə silahlarının tam ləğvi məsələsinə həsr olunmuş yüksək səviyyəli toplantılar nəzərdə tutulub. Süni intellektin idarə olunması, Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri və qlobal iqtisadi bərabərsizlik də yüksək səviyyəli həftənin geniş gündəliyinə daxildir.

Ümumilikdə, 81-ci Baş Assambleyanı “BMT real böhranları idarə edə bilirmi” sualı üzərindən təhlil etmək mümkündür. Bir tərəfdən, böyük dövlətlər arasında rəqabət və davam edən müharibələr BMT sisteminin məhdudiyyətlərini göstərir; digər tərəfdən, 193 dövlətin eyni platformada iştirak etdiyi alternativ qlobal siyasi məkan faktiki olaraq yoxdur. Buna görə də qarşıdakı günlərdə əsas diqqət təkcə liderlərin tribunadan nə deyəcəyinə deyil, Nyu-Yorkdakı qapalı və ikitərəfli görüşlərdə İran, Ukrayna, Yaxın Şərq və digər böhranlarla bağlı hansı diplomatik təşəbbüslərin ortaya çıxacağına yönələcək.

Züriyə Qarayeva

Taqlar:BMTsessiya

Batıgöz reklamMedia İnkişaf

SON XƏBƏRLƏR

21 Noyabr 2026