Bakı 
Ermənistanda növbəti parlament seçkilərinə doğru siyasi mübarizə son illərin ən maraqlı və qeyri-müəyyən mərhələsinə daxil olub. Uzun müddət ölkənin siyasi sistemində dominant mövqeyə sahib olan Baş nazir Nikol Paşinyan ilk dəfədir ki, ciddi rəqiblə üz-üzə görünür. Son sorğular göstərir ki, hakim “Vətəndaş Müqaviləsi”nin üstünlüyü əvvəlki illərlə müqayisədə xeyli azalıb və Samvel Karapetyan ətrafında formalaşan “Güclü Ermənistan” blokunun reytinqi sürətlə yüksəlir. Bu isə Ermənistanda seçki yarışının artıq formal prosedur deyil, real siyasi rəqabət müstəvisinə keçdiyini göstərir.
Paşinyanın əsas problemi odur ki, o, artıq 2018-ci ildəki inqilabi lider obrazından uzaqlaşıb. Son illərdə Qarabağ məsələsində yaşanan proseslər, iqtisadi problemlər, təhlükəsizlik narahatlıqları və cəmiyyətin bir hissəsində yaranan məyusluq onun elektoratını zəiflədib. Buna baxmayaraq, Paşinyanın hələ də mühüm üstünlükləri qalır. Dövlət idarəetmə resursları, hakim partiyanın ölkə üzrə təşkilatlanmış strukturu və müxalifətin parçalanmış olması onun əsas dayaqlarıdır. Üstəlik, Qərblə münasibətlərin inkişafı tərəfdarı olan seçicilərin əhəmiyyətli hissəsi hələ də Paşinyanı alternativsiz hesab edir.
Digər tərəfdən, Samvel Karapetyanın yüksəlişi təsadüfi deyil. O, özünü ənənəvi müxalifətdən fərqli olaraq yeni siyasi fiqur kimi təqdim etməyə çalışır. Ermənistan cəmiyyətində mövcud hakimiyyətdən narazı olan, lakin keçmiş prezidentlərə də qayıtmaq istəməyən seçicilər üçün Karapetyan müəyyən alternativ rolunda çıxış edir. Onun biznes dairələri ilə əlaqələri, maliyyə imkanları və seçki kampaniyasına qoyduğu resurslar qısa müddətdə reytinq artımına səbəb olub. Lakin reytinq yüksəlişi ilə hakimiyyətə gəlmək arasında böyük fərq var. Ermənistan siyasətində seçki günü təşkilatlanma, regional şəbəkələr və siyasi təcrübə hələ də ciddi amillər olaraq qalır.
Seçkinin taleyini isə hazırda qərarsız və gizli seçicilər müəyyən edə bilər. Sorğularda respondentlərin təxminən yarısının seçimlərini açıqlamaması təsadüfi deyil. Bu kateqoriyaya həm siyasi mövqeyini gizlədən seçicilər, həm də son qərarını hələ verməyən insanlar daxildir. Təcrübə göstərir ki, Ermənistan kimi qütbləşmiş cəmiyyətlərdə son həftələrdə baş verən hadisələr, kompromat savaşları, xarici aktorların mövqeyi və hətta bir neçə emosional çıxış belə seçkinin nəticəsini dəyişə bilir.
Moskva amili də xüsusi diqqət tələb edir. Rusiya son illərdə Paşinyanla münasibətlərdə ciddi problemlər yaşayıb. Ermənistanın Avropa İttifaqına yaxınlaşması, KTMT-dən uzaqlaşması və Qərblə əməkdaşlığın genişlənməsi Kremlin narahatlığını artırıb. Buna görə də seçki prosesində Rusiyanın birbaşa və ya dolayı təsir imkanlarından istifadə etməyə çalışacağı ehtimalı yüksək qiymətləndirilir. Bununla yanaşı, Avropa İttifaqı və ABŞ da Ermənistanın siyasi kursunun dəyişməməsində maraqlıdır. Beləliklə, bu seçkilər təkcə daxili hakimiyyət uğrunda mübarizə deyil, həm də Ermənistanın gələcək geosiyasi istiqaməti uğrunda yarış xarakteri daşıyır.
Mövcud mənzərə göstərir ki, təkpartiyalı hakimiyyət formalaşdırmaq əvvəlki seçkilərlə müqayisədə daha çətin olacaq. Hətta birinci yeri tutan siyasi qüvvənin belə parlamentdə təkbaşına hökumət qurmaq üçün yetərli nəticə əldə etməməsi mümkündür. Bu halda Ermənistan ilk dəfə uzun müddətdən sonra daha mürəkkəb koalisiya danışıqları mərhələsinə daxil ola bilər. Xüsusilə mərkəzçi və kiçik partiyalar “qızıl səhm” rolunu oynayaraq hökumətin taleyini müəyyənləşdirə bilərlər.
Bu gün üçün Paşinyanın siyasi karyerasının sona çatdığını söyləmək tezdir. Lakin ilk dəfədir ki, onun məğlubiyyəti real ssenari kimi müzakirə olunur. Eyni zamanda Samvel Karapetyanı da artıq qələbə qazanmış lider kimi təqdim etmək mümkün deyil. Seçkiyə qədər olan müddətdə Ermənistan siyasətində yeni ittifaqların, kompromat savaşlarının, küçə aksiyalarının və xarici təsirlərin artacağı gözlənilir. Bir məsələ isə aydındır: qarşıdakı seçkilər Ermənistanın yalnız növbəti hökumətini deyil, həm də ölkənin Rusiya ilə Qərb arasında hansı istiqamətə üz tutacağını müəyyənləşdirəcək ən kritik siyasi sınaqlardan biri olacaq.
Ruslan Zəngəzur
