Bakı 
Rusiya-Ukrayna müharibəsində son günlər baş verən hadisələr göstərir ki, hərbi əməliyyatlarla diplomatik proses arasında ziddiyyət daha da dərinləşir. ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə sülh danışıqlarını yenidən canlandırmaq cəhdləri davam etsə də, cəbhədə artan qarşılıqlı hücumlar bu təşəbbüslərin nəticə verməsini çətinləşdirir.
Xüsusilə Ukraynanın Rusiyanın bir neçə regionuna uzaqmənzilli zərbələr endirməsi və bunun ardınca Moskvanın cavab hücumlarını genişləndirməsi danışıqlar üçün əlverişli mühitin formalaşmasına mane olur. Analitiklər hesab edirlər ki, tərəflər hazırda danışıq masasında deyil, döyüş meydanında üstünlük qazanmağa çalışırlar.
Son həftələrin diqqət çəkən hadisələrindən biri də ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski arasında Vaşinqtonda keçirilən görüş oldu. Görüşdə Ukraynanın hava hücumundan müdafiəsinin gücləndirilməsi, “Patriot” raketlərinin birgə istehsalı və Rusiya ilə danışıqların yenidən aktivləşdirilməsi əsas müzakirə mövzuları idi. Bu, Vaşinqtonun Kiyevə dəstəyini tam dayandırmaq niyyətində olmadığını göstərsə də, ABŞ administrasiyası eyni zamanda diplomatik həll yolunu prioritet kimi təqdim etməyə çalışır. Bununla belə, döyüş meydanındakı reallıq siyasi bəyanatlardan daha sərt görünür.
Moskva isə hərbi təzyiq strategiyasından geri çəkilmək niyyətində olmadığını nümayiş etdirir. Son hücumlar göstərir ki, Kreml Ukraynanın enerji, logistika və hərbi infrastrukturuna zərbələri davam etdirməklə Kiyevin müqavimət imkanlarını zəiflətməyə çalışır. Ukrayna isə cavab olaraq pilotsuz uçuş aparatları vasitəsilə Rusiya ərazisində yerləşən strateji obyektləri hədəfə almaq taktikasını genişləndirir. Bu qarşılıqlı zərbələr müharibənin təkcə cəbhə xətti ilə məhdudlaşmadığını, hər iki ölkənin dərinliklərinə yayıldığını göstərir.
Hazırkı mərhələdə əsas sual tərəflərin hansı şərtlərlə danışıqlara qayıda biləcəyidir. Kiyev hesab edir ki, hərbi təzyiq davam etmədən Moskvanı güzəştə məcbur etmək mümkün deyil. Rusiya isə cəbhədə əldə etdiyi mövqeləri danışıqlar masasında siyasi üstünlüyə çevirməyə çalışır. Məhz buna görə hər iki tərəf diplomatiyanı tam rədd etməsə də, hazırda əsas diqqəti hərbi imkanların genişləndirilməsinə yönəldib.
Müharibənin uzanması Avropanın təhlükəsizlik sisteminə də birbaşa təsir göstərir. NATO ölkələri Ukraynaya dəstəyi davam etdirməkdə qərarlı olduqlarını bildirirlər, eyni zamanda Avropa dövlətləri öz müdafiə potensialını artırmağa çalışır. Bu proses göstərir ki, Rusiya–Ukrayna müharibəsi artıq regional qarşıdurmadan daha geniş geosiyasi rəqabətin tərkib hissəsinə çevrilib. ABŞ, Avropa və Rusiyanın atdığı hər addım yalnız Ukraynadakı vəziyyətə deyil, bütövlükdə Avroatlantik təhlükəsizlik mühitinə təsir edir.
Mövcud dinamika onu deməyə əsas verir ki, yaxın perspektivdə müharibənin dayanmasından daha çox, onun yeni intensivlik mərhələsinə keçməsi ehtimalı yüksəkdir. Diplomatik kanallar tam bağlanmasa da, tərəflərin siyasi mövqeləri hələ də ciddi şəkildə ziddiyyət təşkil edir. Bu səbəbdən yaxın aylarda əsas diqqət sülh danışıqlarının bərpasından çox, cəbhədə qüvvələr nisbətinin necə dəyişəcəyinə yönələcək. Hazırkı şəraitdə döyüş meydanında əldə edilən hər bir üstünlük gələcək siyasi danışıqların şərtlərini müəyyən edən əsas amilə çevrilməkdə davam edir.
Alim Nəsirov
