Bakı 
Şabranın adı illər ərzində bir-birindən fərqli, lakin eyni coğrafiyada baş verən ağır hadisələrlə gündəmə gəlib. İki azyaşlı bacının itkin düşməsi və onlardan birinin meyitinin tapılması, Qələgah kəndində başqa bir şəxsin yoxa çıxması, həmin kənddə qadına qarşı zorakılıqla bağlı prokurorluq sənədi, Ramiz Mehdiyevin biznes çevrəsi ilə əlaqələndirilən şəxsin avtomobil qəzasında ölməsi, eləcə də iri torpaq mübahisələri bölgədə uzun illərdir cavabsız qalan sualları yenidən gündəmə gətirir.
Bakıvaxtı.az əldə etdiyi sənədlər, məhkəmə materialları və açıq mənbələr əsasında Şabranla bağlı müxtəlif epizodları bir materialda toplayıb.
Burada əsas diqqət Ramiz Mehdiyevin adının müxtəlif illərdə Şabran ərazisindəki torpaq, mülk və sahibkarlıq məsələləri ilə bağlı çəkilməsinə yönəlir. Onun bir sıra ağır hadisələrlə əlaqəsi barədə isə ayrı-ayrı şəxslər tərəfindən iddialar səsləndirilib. Bu iddiaların birbaşa cinayət əlaqəsi kimi təqdim edilməsi üçün hüquqi qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarı tələb olunur.
Şabranın Dağbilici kəndində 2007-ci ilin avqustunda baş verən hadisə rayonun ən ağır cinayət işlərindən biri kimi yadda qalıb. 15 yaşlı Nailə və 8 yaşlı Reyhanə Məcidova bacıları 6 avqust 2007-ci ildə kənd ərazisində böyürtkən yığmağa gediblər və geri qayıtmayıblar. Bir neçə gün davam edən axtarışlardan sonra Nailə Məcidovanın meyiti avqustun 9-da Samur-Abşeron kanalının Siyəzən istiqamətində aşkarlanıb. Reyhanənin meyiti isə tapılmayıb.
Hadisə üzrə Təvəkkül, Elnur və Elçin İsmayılov qardaşları təqsirləndirilən şəxslər kimi saxlanılıb. İş üzrə ağır cinayət ittihamları irəli sürülüb və məhkəmə araşdırması aparılıb. Reyhanənin meyitinin tapılması üçün Samur-Abşeron kanalında axtarışlar belə həyata keçirilib.
Lakin illər sonra ailənin bu işlə bağlı yeni iddiaları ortaya çıxıb. Nailə və Reyhanənin atası Zamir Məcidov 2026-cı ilin əvvəlində məsələnin yenidən araşdırılmasını tələb edib və Ramiz Mehdiyevin adını çəkib. O, Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinə müraciət etdiyini bildirib.
Məcidovun səsləndirdiyi iddialar Mehdiyevin bu cinayətdə iştirakının hüquqi baxımdan sübuta yetirilməsi anlamına gəlmir. Lakin həmin açıqlamalar 2007-ci il işinin yenidən müzakirəyə çıxarılmasına səbəb olub və keçmişdə Şabranla bağlı formalaşmış əlaqələrin araşdırılması məsələsini gündəmə gətirib.
Şabranın Qələgah kəndi isə illər sonra daha bir müəmmalı itkinlə gündəmə gəlib.
1958-ci il təvəllüdlü ferma sahibi Ənvər Gülməmməd oğlu Müslümov 21 may 2023-cü ildə səhər saatlarında evindən çıxıb və geri qayıtmayıb. Məlumatlara görə, o, onu çağıran şəxslə özünün idarə etdiyi “Mercedes” markalı avtomobillə gedib. Daha sonra avtomobil kənd girişində qapıları açıq və işıqları yanılı vəziyyətdə tapılıb.
Müslümovun yoxa çıxmasının 2007-ci ildəki Məcidova bacıları işi ilə mümkün əlaqəsi barədə müxtəlif versiyalar səsləndirilib. Lakin bu iki hadisənin hüquqi baxımdan bir cinayət işi çərçivəsində birləşdirildiyini təsdiqləyən açıq rəsmi məlumat yoxdur.
Bakıvaxtı.az-ın əldə etdiyi başqa bir sənəd isə həmin kənddə daha bir ağır hadisə barədə materialların hüquq-mühafizə orqanlarına təqdim edildiyini göstərir.
Sənəddə Dəvəçi rayonunun Qələgah kənd sakini Rəsmiyyə Rəsmiyeva qızına qarşı zorakılıq törədilməsi barədə toplanmış materiallardan bəhs olunur. Materialda kənd sakini İsmayılov Elçin Bayram oğlunun fiziki zor tətbiq etməklə və zərərçəkmiş şəxsin köməksiz vəziyyətindən istifadə etməklə cinsi zorakılıq törətməsi barədə məlumat yer alır.
Sənəddə hadisənin kənd sakini Səmuzər Rəsmiyevanın həyətində yerləşən istifadəyə yararsız otaqda baş verdiyi qeyd edilir. Sənəd Dəvəçi rayon prokuroru yanında ədliyyə müşaviri Qönşad Süleymanovanın imzası ilə rəsmiləşdirilib və materialların aidiyyəti üzrə göndərildiyi göstərilir.
Bu sənədin diqqətçəkən tərəfi odur ki, söhbət sadəcə media məlumatından deyil, hüquq-mühafizə orqanlarına təqdim edilmiş yazılı materialdan gedir. Bununla belə, sənəddə sonrakı istintaqın nəticəsi və məhkəmə hökmü göstərilmədiyindən həmin məlumatı təsdiqlənmiş cinayət faktı kimi təqdim etmək mümkün deyil.
Sənəddə adı keçən Elçin Bayram oğlu İsmayılovun 2007-ci il Məcidova bacıları işi üzrə adı keçən Elçin İsmayılovla eyni şəxs olub-olmaması da ayrıca araşdırılmalıdır. Hazırda bunu təsdiqləyən kifayət qədər rəsmi sənəd yoxdur.
Şabran üzrə diqqət çəkən digər hadisə isə 2021-ci ildə baş verən ölüm hadisəsidir.
Mənsim Məmmədovun idarə etdiyi avtomobil Leyti kəndi ərazisində kanala düşüb və o, hadisə nəticəsində həyatını itirib. Media materiallarında Mənsim Məmmədovun Ramiz Mehdiyevin ailəsi ilə əlaqələndirilən biznes strukturunda mühasib işlədiyi bildirilib.
Hadisə açıq mənbələrdə avtomobil qəzası kimi təqdim olunur. Onun qəsdən öldürülməsi barədə təsdiqlənmiş məhkəmə qərarı və ya rəsmi istintaq nəticəsi yoxdur. Buna görə hadisəni qətl kimi təqdim etmək doğru olmaz.
Lakin Mənsim Məmmədovun hansı şirkətdə çalışması, Şabran torpaqları ilə bağlı mübahisələrin hansı mərhələsində bu hadisənin baş verməsi və onun fəaliyyətinin Mehdiyev ailəsinin biznes maraqları ilə hansı əlaqədə olduğu araşdırılması vacib məsələlərdən biridir.
Şabran dosyesinin ən ciddi sənədləşmiş istiqamətlərindən biri isə torpaq mübahisələridir.
Sahibkar Mənsur İbrahimov uzun illər Şabrandakı torpaq və əmlak məsələləri ilə bağlı məhkəmə çəkişmələri aparıb. Bu proseslərdə Ramiz Mehdiyevin kürəkəni İlham Əliyevin və “TurAZ” MMC-nin adı çəkilib.
26,67 hektarlıq bağ sahəsi ilə bağlı mübahisədə məhkəmə instansiyalarından keçən proses nəticəsində torpaq sahəsinin “TurAZ” MMC-dən alınaraq sahibkara qaytarılması barədə qərar qüvvədə saxlanılıb.
Bu məqam artıq yalnız media iddiası deyil. Konkret torpaq sahəsi üzrə məhkəmə çəkişməsi və həmin prosesin nəticəsi barədə məhkəmə qərarı mövcuddur.
Digər epizodlarda isə 50 hektardan artıq torpaq sahələri gündəmə gəlib. Şabran Rayon Məhkəməsinin 55 hektar əkinə yararlı torpaq sahəsinin əvvəlki sahiblərinə qaytarılması barədə qərar çıxardığına dair məlumatlar yayılıb. Həmin proseslərdə “TurAZ” və “Dostluq” MMC-lərin adları çəkilib.
Mənsur İbrahimov müxtəlif açıqlamalarında torpaqları və əmlakları ilə bağlı problemlərin yarandığını, özünə qarşı təzyiq və hədə-qorxu olduğunu da iddia edib. O, bu məsələlərdə İlham Əliyevin adını çəkib.
Bu iddiaların hamısı hüquqi baxımdan təsdiqlənmiş fakt deyil. Lakin torpaq mübahisələrinin bir hissəsinin məhkəmə müstəvisinə çıxması və sahibkarın xeyrinə qərarların qəbul edilməsi Şabranda əmlak münasibətləri ilə bağlı ciddi araşdırma üçün əsas yaradır.
Burada əsas suallardan biri “TurAZ” və “Dostluq” MMC-lərin müxtəlif dövrlərdəki hüquqi və faktiki əlaqələrinin necə qurulmasıdır. Şirkətlərin hansı torpaqlardan istifadə etdiyi, həmin sahələrin əvvəlki sahiblərinin kim olduğu və mübahisəli əmlakların sonrakı taleyi rəsmi reyestr və məhkəmə sənədləri əsasında müəyyənləşdirilə bilər.
Ramiz Mehdiyevin Şabranın Kilvar kəndində mülklərinin olduğu barədə də müxtəlif illərdə media məlumatları yayılıb. Həmin yazılarda kənddə Mehdiyevə aid olduğu iddia edilən villalardan və bu obyektlərin tikintisi ilə bağlı müxtəlif şəxslərin adlarının çəkilməsindən söhbət açılır.
Bəzi materiallarda keçmiş icra başçısı Novruz Novruzovun adı da çəkilir və onun rayon rəhbərliyi dövründə Kilvar kəndində Mehdiyevə aid olduğu iddia edilən obyektlərin tikintisində rol oynadığı bildirilir.
Bu məlumatların hüquqi tərəfi isə ayrıca araşdırılmalıdır. Torpağın kimə məxsus olması, tikililərin rəsmi sahibi, tikinti sənədləri, obyektlərin maliyyələşmə mənbəyi və həmin əmlakların hansı əsasla əldə edilməsi dövlət reyestrləri ilə müəyyənləşdirilə bilər.
Beləliklə, Şabranla bağlı materiallarda Ramiz Mehdiyevin adı əsasən üç istiqamətdə önə çıxır: torpaq və əmlak mübahisələri, ailəsi və yaxın çevrəsi ilə əlaqələndirilən biznes strukturları, eləcə də bölgədəki mülklərlə bağlı iddialar.
Bundan başqa, bölgədə baş vermiş ağır hadisələr – iki azyaşlı bacının itkin düşməsi, Qələgah sakini Ənvər Müslümovun yoxa çıxması, qadına qarşı zorakılıq barədə prokurorluq sənədi və Mehdiyev ailəsinin biznes çevrəsi ilə əlaqələndirilən Mənsim Məmmədovun ölümü – ayrıca araşdırılmalı epizodlar olaraq qalır.
Bu hadisələrin vahid cinayət şəbəkəsinin hissəsi olduğunu təsdiqləyən məhkəmə hökmü yoxdur. Eyni zamanda həmin hadisələrin hər birinin istintaq tarixçəsi, iştirakçıları, sənədləri və sonrakı hüquqi nəticələri barədə suallar mövcuddur.
Şabran üzrə əsas məsələ də məhz budur: illər ərzində ortaya çıxmış torpaq və mülkiyyət mübahisələri, Mehdiyev ailəsinin bölgədəki maraqları barədə məlumatlar və ağır cinayət xarakterli hadisələr ayrı-ayrılıqda yox, sənədlər əsasında bir-birindən fərqləndirilərək araşdırılmalıdır.
Ən ciddi istiqamətlərdən biri isə Ramiz Mehdiyevin Şabranla bağlı faktiki biznes və əmlak əlaqələrinin tam şəkildə ortaya çıxarılmasıdır. Şirkətlərin sahibliyi, torpaqların keçmiş və indiki hüquqi statusu, villaların mülkiyyət sənədləri və məhkəmə qərarlarının icra vəziyyəti müəyyənləşdirilmədən bu tarixçəyə tam hüquqi qiymət vermək mümkün deyil.
Elcan Musalı
