Bakı 
Yaxın Şərqdə artan gərginlik təkcə region ölkələri üçün deyil, qlobal enerji bazarı və böyük güclər arasındakı geosiyasi balans üçün də ciddi nəticələr doğurur. Xüsusilə Hörmüz boğazı ətrafında təhlükəsizlik risklərinin artması dünya bazarında enerji daşıyıcılarının qiymətlərinə birbaşa təsir edir.
Bu vəziyyət isə Rusiyanın enerji strategiyasına gözlənilməz üstünlüklər qazandırır. Əgər Yaxın Şərqdə neft və qaz daşımaları təhlükə altına düşərsə və ya marşrutlar qeyri-sabitləşərsə, alternativ enerji mənbələrinə olan tələbat artır və bu zaman Rusiya öz enerji resursları ilə qlobal bazarda daha güclü mövqe əldə edir.
Son məlumatlar göstərir ki, Rusiyanın “Urals” markalı neftinin qiymətinin yüksəlməsi və Asiya bazarında tələbin artması Moskvanın enerji ixracı strategiyasının nəticə verdiyinin göstəricisidir. Hindistan kimi böyük istehlakçı ölkələrin Rusiya neftinə marağının artması Moskvanın Qərb sanksiyalarını qismən neytrallaşdırmasına imkan yaradır. Beləliklə, Rusiya Avropa bazarından müəyyən qədər uzaqlaşsa da, Asiya istiqamətində yeni enerji tərəfdaşlıqları quraraq öz iqtisadi mövqeyini qorumağa çalışır. Bu proses həm də qlobal enerji ticarətinin istiqamətinin dəyişdiyini göstərir.
Digər mühüm məqam isə Çin faktoru ilə bağlıdır. Pekinin uzun müddət ehtiyatla yanaşdığı “Sibir Gücü-2” qaz kəməri layihəsini yenidən strateji planlarına daxil etməsi təsadüfi deyil. Yaxın Şərqdə enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı risklər artdıqca Çin üçün sabit və quru marşrutlar vasitəsilə enerji təminatı daha cəlbedici görünür. Bu baxımdan Rusiya qazı Pekin üçün həm geosiyasi, həm də iqtisadi baxımdan alternativ və daha təhlükəsiz mənbə kimi çıxış edə bilər. Əgər bu layihə reallaşarsa, Moskva Asiya enerji bazarında daha uzunmüddətli və sistemli mövqe əldə edə bilər.
Nəticə etibarilə Yaxın Şərqdə baş verən böhran Rusiyanın enerji və geosiyasi strategiyası üçün müəyyən mənada yeni imkan pəncərəsi açır. Enerji qiymətlərinin yüksəlməsi, Asiya bazarının genişlənməsi və Çinlə strateji enerji əməkdaşlığının güclənməsi Moskvanın beynəlxalq sistemdə mövqelərini möhkəmləndirə bilər. Bu baxımdan Yaxın Şərqdəki qeyri-stabil vəziyyət təkcə regional təhlükəsizlik problemi deyil, həm də qlobal enerji və geosiyasi balansın yenidən formalaşdığı bir mərhələ kimi qiymətləndirilə bilər.
Alim Nəsirov
