Bakı 
Tacikistan digər ölkələrdən neft məhsulları idxalının azalması fonunda İrandan 2,55 milyon ton neft və neft məhsulları tədarük etməyi planlaşdırır.
Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, bu barədə Tacikistanın Nəqliyyat Nazirliyi məlumat yayıb.
Avqustun 15-də Tacikistan nümayəndə heyətinin Tehrana səfəri çərçivəsində ölkənin nəqliyyat naziri Əzim İbrahim İranın yol və şəhərsalma naziri Fərzanə Sadiq ilə görüşüb. Görüşdə iki ölkə arasında nəqliyyat və logistika əlaqələri ilə yanaşı, İrandan Tacikistana neft və neft məhsullarının tədarükü məsələsi də müzakirə olunub.
Əzim İbrahimin sözlərinə görə, qlobal geosiyasi vəziyyət Tacikistana yanacaq idxalında müəyyən çətinliklər yaradıb. Bu səbəbdən Düşənbə İran da daxil olmaqla alternativ ölkələrdən tədarük imkanlarını genişləndirmək niyyətindədir.
Tacikistanın İrandan tələb etdiyi yanacağın ümumi həcmi 2,55 milyon ton təşkil edir. Bunun 2 milyon tonu xam neft, 150 min tonu benzin, 300 min tonu dizel yanacağı, 100 min tonu isə aviasiya yanacağıdır. Bu həcm təxminən 51 min dəmir yolu sistern vaqonuna bərabərdir.
Tacikistan tərəfi İran hökumətindən yanacağın daşınması üçün xüsusi qatarların təşkil edilməsini, İran ərazisindən keçən yanacaq qatarları üçün xüsusi tranzit rejiminin yaradılmasını və logistika məsələlərinin həllini istəyib.
Bundan başqa, Düşənbə İranın Çabahar limanında Tacikistan logistika mərkəzinin tikintisi və fəaliyyət göstərməsi üçün güzəştli şərtlərin təmin edilməsini təklif edib.
Tacikistan nəqliyyat naziri iki ölkə arasında neft məhsulları mübadiləsinin hazırda ildə təxminən 800 min ton olduğunu bildirib. Onun fikrincə, yeni logistika mexanizmlərinin tətbiqi və qonşu ölkələrin tranzit imkanlarından daha səmərəli istifadə olunması bu göstəricinin əhəmiyyətli dərəcədə artırılmasına imkan verə bilər.
Tacikistan yanacaq idxalından asılıdır
Tacikistanın Antiinhisar Xidmətinin məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk yarısında ölkəyə idxal olunan neft məhsullarının 91 faizdən çoxu Rusiyanın payına düşüb. Yanvar-iyun aylarında Tacikistana təxminən 600 min ton neft məhsulu gətirilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 36 min ton çoxdur.
Tacikistanın Energetika və Su Ehtiyatları naziri Daler Cuma iyul ayında ölkənin neft və qaz ehtiyatlarının növbəti iki ay üçün kifayət etdiyini açıqlamışdı. O, Qazaxıstan, Türkmənistan və digər ölkələrlə yanacaq tədarükü üzrə əməkdaşlığın genişləndirildiyini bildirmişdi.
Ölkənin neft məhsullarına olan tələbatının əsas hissəsi idxal hesabına ödənilir. Buna səbəb yerli neft hasilatının və neft emalı müəssisələrinin kifayət qədər xammalla təmin olunmamasıdır.
Tacikistanda təsdiqlənmiş ehtiyatları 2 milyon tondan çox olan təxminən 28 neft yatağı və 12 neft emalı zavodu fəaliyyət göstərir. Bununla belə, Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, ölkədə 2025-ci ildə cəmi 18,5 min tondan bir qədər çox neft hasil edilib.
Ötən il Tacikistana idxal olunan neft məhsullarının 80 faizdən çoxu Rusiyadan, təxminən 5 faizi isə Özbəkistandan gətirilib. Qalan idxalın əsas hissəsi Qazaxıstan, Türkmənistan, Belarus və Qırğızıstanın payına düşüb.
Tacikistanın İranla yeni yanacaq və logistika əməkdaşlığını genişləndirmək planı ölkənin Rusiya və digər tədarükçülərdən asılılığını azaltmaq istiqamətində atılan addımlardan biri kimi qiymətləndirilir.
Günəş Mərd
