Bakı 
Azərbaycanla Özbəkistan arasında münasibətlər son illərdə təkcə diplomatik çərçivədə deyil, real iqtisadi layihələr, sənaye əməkdaşlığı və regional inteqrasiya xətti üzrə ardıcıl şəkildə dərinləşir. Bu proses artıq iki ölkə arasında ənənəvi dostluq münasibətlərindən daha geniş bir məna qazanaraq, strateji tərəfdaşlığın praktik nəticələrlə müşayiət olunan mərhələsinə daxil olub.
Bu əməkdaşlığın ən canlı təzahürlərindən biri Bakıda keçirilən Özbəkistan–Azərbaycan Tekstil Forumu və B2B görüşləridir. Şəhərin işgüzar mühitində təşkil olunan tədbir, əslində, sadəcə bir sərgi və ya görüş platforması yox, iki ölkənin sənaye potensialını bir araya gətirən, istehsalçı ilə bazar arasında birbaşa əlaqə yaradan geniş iqtisadi mühit kimi diqqət çəkir.
Forumun keçirildiyi məkan sanki müxtəlif rənglərin, toxumaların və ideyaların bir araya gəldiyi canlı bir tekstil xəritəsini xatırladırdı. “Made in Uzbekistan” stendlərində nümayiş olunan məhsullar Özbəkistanın uzun illərdir formalaşdırdığı pambıqçılıq və tekstil sənayesi potensialının real nəticələrini əks etdirirdi. Eyni zamanda Azərbaycan tərəfi üçün bu məhsullar yeni ticarət imkanlarının, idxal-ixrac balansının və istehsal kooperasiyasının potensial istiqamətlərini göstərirdi.
Sərgiyə gələnlər arasında diplomatik nümayəndələr, biznes dairələrinin təmsilçiləri və sənaye sektorunun əsas iştirakçıları yer alıb. Özbəkistanın Azərbaycandakı səfiri Baxrom Aşrafxanov, Türk Ticarət Mərkəzinin rəhbəri Yılmaz Okuğlu və “Founder Club Baku”nun rəhbəri Ruslan Dəmirov tədbirdə iştirak edərək, bu platformanın əhəmiyyətini yerindəcə müşahidə ediblər. Onların iştirakı forumun təkcə iqtisadi deyil, həm də institusional səviyyədə diqqət mərkəzində olduğunu göstərir.
Forumun əsas mahiyyəti isə pavilyonların arxasında – B2B görüşlərində daha aydın görünür. Burada Özbəkistan istehsalçıları ilə Azərbaycan idxalçıları, distribyutorları və ticarət şəbəkələrinin nümayəndələri bir masa ətrafında toplaşaraq real əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə edirlər. Söhbət təkcə məhsul alqı-satqısından getmir; burada logistika zəncirləri, ixrac strategiyaları, ortaq istehsal modelləri və yeni investisiya layihələri gündəmə gətirilir. Bu baxımdan B2B görüşlər forumun ən praktik və nəticəyönümlü hissəsinə çevrilir.
Azərbaycan–Özbəkistan iqtisadi münasibətlərinin bu cür genişlənməsi təsadüfi deyil. İki ölkə arasında illərlə formalaşmış siyasi etimad və dostluq münasibətləri bu gün iqtisadi sahəyə birbaşa təsir göstərən əsas amillərdən birinə çevrilib. Xüsusilə nəqliyyat-logistika sahəsində əməkdaşlığın güclənməsi, Orta Dəhliz üzərində yükdaşımaların artması və regional ticarət marşrutlarının modernləşdirilməsi Özbəkistan məhsullarının beynəlxalq bazarlara çıxışını asanlaşdırır.
Azərbaycan bu prosesdə mühüm tranzit və logistika mərkəzi kimi çıxış edərək, Özbəkistanın ixrac potensialı üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Limanlar, dəmir yolu infrastrukturu və gömrük sistemlərində aparılan modernləşmə iki ölkə arasında ticarət axınını daha çevik və rəqabətqabiliyyətli edir.
Bu əməkdaşlığın daha bir mühüm istiqaməti isə istehsalın regionlara yayılmasıdır. Azərbaycan regionlarında - Yevlax, Bərdə və İmişli kimi ərazilərdə pambıqçılıq və ilkin emal sahəsində yaradılan birgə müəssisələr artıq real iqtisadi nəticələr verməyə başlayıb. Bu layihələr təkcə sənaye istehsalını artırmır, eyni zamanda regionlarda məşğulluğun genişlənməsinə və sosial rifahın yüksəlməsinə də təsir göstərir.
Forumda vurğulanan əsas ideyalardan biri də məhz budur: əməkdaşlıq yalnız ticarət mübadiləsi ilə məhdudlaşmamalı, tam bir sənaye ekosisteminə çevrilməlidir. Yəni xammal istehsalından hazır məhsula qədər bütün mərhələləri əhatə edən inteqrasiya olunmuş sistem formalaşdırılmalıdır. Bu yanaşma tekstil sektorunu ayrıca bir sahə kimi deyil, daha geniş iqtisadi inkişaf modelinin tərkib hissəsi kimi təqdim edir.
Statistik göstəricilər də bu dinamikanı təsdiqləyir. Azərbaycan–Özbəkistan arasında ticarət dövriyyəsində son illərdə nəzərəçarpacaq artım müşahidə olunur. İxrac və idxal rəqəmlərindəki yüksəliş iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin artıq sabit və genişlənən trayektoriyada olduğunu göstərir. Bu artım eyni zamanda qarşılıqlı investisiya axınlarının da güclənməsi üçün zəmin yaradır.
Lakin forumun ən diqqətçəkən tərəfi yalnız iqtisadi göstəricilər deyil, həm də onun yaratdığı mədəni atmosferdir. Günün sonuna doğru tədbir məkanında qurulan alaçıq mühiti, milli elementlərlə bəzədilmiş təqdimatlar və qonaqlar üçün hazırlanan özbək mətbəxi forumun sərt iqtisadi çərçivəsini yumşaldaraq onu mədəni bir görüş məkanına çevirir.
Xüsusilə bişirilən özbək aşı, onun ətri və təqdimatı tədbir iştirakçıları arasında xüsusi maraq doğurub. Bu məqamda rəsmi çıxışlar və B2B masaları bir anlıq arxa plana keçərək, yerini daha səmimi ünsiyyətə, qeyri-rəsmi tanışlıqlara və mədəni yaxınlaşmaya verib. Qonaqlar üçün yaradılan bu atmosfer forumu təkcə iqtisadi deyil, həm də humanitar və mədəni dialoqun bir hissəsinə çevirib.
Beləliklə, Bakı bir daha iki ölkə arasında körpü rolunu oynadı. Bu körpü təkcə ticarət və logistika üzərindən deyil, həm də mədəniyyət, qonaqpərvərlik və ortaq tarixi dəyərlər üzərindən qurulan bir əməkdaşlıq xəttini ifadə edir. Tekstil parçalarının yumşaqlığı ilə yanaşı, bu münasibətlərin özündə strateji sabitlik və uzunmüddətli iqtisadi vizyon da formalaşır.
Azərbaycan–Özbəkistan əməkdaşlığı bu gün artıq bir forumdan daha böyük mənanı ifadə edir: bu, regionda yeni iqtisadi və mədəni inteqrasiyanın canlı modelidir.
Əli Hüseynov
Foto: İmdad Kərimli
