Bakı 
Böyük Britaniya Meteorologiya İdarəsi Sakit okeanda inkişaf edən El Nino hadisəsinin görünməmiş dərəcədə güclü ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. İnsanların yaratdığı iqlim dəyişikliyi ilə birlikdə bu hadisə 2027-ci ili rekord qıran qlobal temperatur ili edə bilər.
Bakıvaxtı.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, güclü təbii iqlim fenomeni olan El Nino, qlobal temperaturu artırır və ekstremal hava hadisələri riskini artırır.
İnsanların yaratdığı iqlim dəyişikliyinin təsirləri ilə birlikdə Meteorologiya İdarəsi bildirir ki, bu, 2027-ci ili rekord həddə çatdıracaq.
Dünyadakı hava şəraitinin artıq təsirləndiyinə dair getdikcə daha çox dəlil var.
Məsələn, Hindistanda orta səviyyədən aşağı musson yağışları və Atlantik okeanında qasırğa aktivliyinin azalması bu təsirlərə nümunə kimi göstərilir.
El Nino həmçinin Böyük Britaniyanı daha rütubətli və fırtınalı payız riski ilə üz-üzə qoya bilər.
Böyük Britaniya Meteorologiya İdarəsinin Uzunmüddətli Proqnozlar üzrə rəhbəri professor Adam Skayfenin sözlərinə görə, bunun görünməmiş bir hadisə olduğu aydın şəkildə bildirilməlidir .
"Proqnozlarımızda əvvəllər heç vaxt belə güclü El Nino siqnalı görməmişdim", - Skayfe əlavə edib.
Bəs El Nino nədir?
El Nino, təxminən iki-yeddi ildən bir baş verən və orta hesabla bir il davam edən təbii bir hava nümunəsidir.
Sakit Okean üzərindən şərqdən qərbə əsən passat küləkləri zəifləyə və ya hətta istiqamətini dəyişə bilər. Bu, isti suyun şərqə yayılmasına imkan verir.
Okeandan atmosferə istiliyin buraxılması qlobal temperaturun artmasına və yağıntıların dəyişməsinə səbəb olur.
Alimlər Sakit Okeanın kritik bir bölgəsində dəniz səthinin temperaturu orta hesabla 0,5 dərəcə və ya daha çox yüksəldikdə El Nino elan edirlər.
Cari ölçmələr temperaturun normadan 2 dərəcədən çox olduğunu göstərir.
Meteorologiya İdarəsinin son hesablamaları göstərir ki, El Nino bu ilin sonlarında zirvəsinə yaxınlaşdıqca temperatur sapmaları 3 dərəcəni keçə bilər.
Bu, 1950-ci ildə qeydlər başlayandan bəri görünməyən bir səviyyəni təmsil edir və ehtimal ki, 19-cu əsrdən bəri ən güclü hadisəyə uyğun gəlir.
Okeanın daha dərin hissələrində daha yüksək temperatur (bəzi ərazilərdə 100 metr dərinlikdə normadan təxminən 8 dərəcə yüksək) El Ninonu gücləndirən istiləşmə anbarı kimi çıxış edə bilər.
ABŞ-də yerləşən Berkeley Earth tədqiqat qrupunun iqlim alimi Dr. Zeke Hausfather bildirib ki, bu hadisənin inkişaf etməyə davam etməsi üçün qarşıda bir neçə ay var:
“Bu, rekord qıran bir hadisə ilə qarşılaşdığımıza inamımızı artıran səbəblərdən biridir".
Bəzi iqlim qrupları Meteorologiya İdarəsinin təxminindən daha güclü bir hadisənin, ehtimal ki, orta hesabla 4 dərəcə yüksək olacağını proqnozlaşdırırlar.
Hausfather bildirib ki, əgər bu baş verərsə, keçmiş haqqında qəti bir şey demək mümkün olmasa da, bunun son 500 və ya hətta 1000 ildə ən güclü El Nino hadisəsi ola biləcəyi istisna deyil.
Okean boyunca istiliyin paylanmasındakı dəyişikliklər və atmosfer küləklərinin hərəkətindəki dəyişikliklər dünyanın hər yerindəki hava şəraitinə geniş təsir göstərə bilər.
Heç bir iki El Nino hadisəsi tam eyni deyil və onların hava şəraitinə təsiri fərqli ola bilər. Lakin, təsirlərin hiss olunmağa başladığını göstərən məlumatlar artıq mövcuddur.
Məsələn, Cənubi Asiyada yay musson yağışları El Nino illərində azala bilər. 2026-cı ildə yağıntılar artıq normadan xeyli aşağıdır.
Karib dənizində və tropik Atlantik okeanında külək rejimlərindəki dəyişikliklər qasırğa aktivliyini azalda bilər.
Bu mövsümə qədər yalnız üç adlandırılmış fırtına baş verib.
El Ninonun təsirləri tropik Sakit okeana yaxın bölgələrdə daha dərindən hiss olunur. Avstraliyada quraqlıq və meşə yanğınları riski artır; Peru, Ekvador və ABŞ-ın cənubunda daşqın təhlükələri artır.
El Nino hadisələri zamanı okeandan atmosferə xeyli miqdarda istilik buraxılır.
Meteorologiya İdarəsinin iqlim alimi Dr. Nik Danston bunun qlobal orta temperaturun artmasına səbəb ola biləcəyini söyləyir.
Danston bildirib ki, buna görə də, 2027-ci ilin rekord həddə çatan ən isti il olan 2024-cü ili əvəz etməsi çox ehtimal olunur.
BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı bu ayın əvvəlində El Nino qasırğasının milyonlarla insanı risk altında olan ölkələrdə böhran səviyyəsində ərzaq təhlükəsizliyi ilə üz-üzə qoya biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
Murad Məmmədli
