Bakı 
Səhər Naxçıvanın yollarında başqa cür açılır. Günəş hələ tam yüksəlməmiş dağların üzərinə solğun bir işıq düşür. Şəhərin səs-küyü arxada qaldıqca yol daralır, mənzərə dəyişir. Asfalt yolun hər iki tərəfində ucalan dağlar sanki gələnləri öz qoynuna çağırır.
İstiqamət Şahbuzdur.
Daha doğrusu, Batabat.
Yol qalxdıqca hava da dəyişir. Naxçıvanın düzənliklərində hiss olunan isti burada yerini sərinliyə verir. Pəncərəni açanda üzə dəyən külək adamı bir anlıq ayıldır. Bu küləyin içində dağ qoxusu var. Torpaq, ot, qaya və suyun qarışdığı qəribə, amma tanış bir qoxu...
Bir neçə döngədən sonra mənzərə qəfil açılır.
Qarşımızda Batabat görünür.
Dağların arasında yerləşən göl ilk baxışdan insanda qəribə bir hiss yaradır. Sanki təbiət burada özünün ayrıca bir səhnəsini qurub. Bir tərəfdə uca dağlar, digər tərəfdə yamaclar, ortada isə səmanı özündə əks etdirən sakit su...
Bir neçə saniyə heç kim danışmır.
Çünki mənzərə danışır.
Suyun üzərində göy
Batabata yaxınlaşdıqca gölün rəngi dəyişir. Səmanın vəziyyətindən, günəşin düşmə bucağından və küləyin gücündən asılı olaraq su bəzən mavi, bəzən boz, bəzən isə gümüşü rəng alır.
Sakit havada gölün səthi güzgünü xatırladır.
Dağlar suya əks olunur.
Buludlar suyun üzərində üzür.
Elə bil göl göy üzünü özündə saxlayır.
Sahilə yaxınlaşanda küləyin səsi daha aydın eşidilir. Otlar bir-birinə toxunur, xırda dalğalar sahilə dəyir. Təbiətin yaratdığı bu səs-küy insanı narahat etmir. Əksinə, adam burada uzun müddət dayanıb sadəcə dinləmək istəyir.
Şəhərdə hər şeyin öz səsi var – avtomobillər, telefonlar, insanların danışığı, siqnallar...
Batabatda isə səssizliyin öz səsi var.
Dağların arasında bir sakitlik
Batabatın ən böyük xüsusiyyətlərindən biri onun ətrafındakı təbiətlə yaratdığı harmoniyadır.
Burada gölü dağlardan ayrı təsəvvür etmək mümkün deyil.
Dağlar sanki gölü qoruyur. Göl isə dağların sərt görünüşünə yumşaqlıq gətirir.
Bir tərəfdə əsrlərin ağırlığını daşıyan qayalar, digər tərəfdə günəş işığında parıldayan su...
Təbiətin yaratdığı bu mənzərədə insanın müdaxiləsi minimuma endikcə onun gözəlliyi daha aydın görünür.
Sahildə bir qədər irəlilədikcə quş səsləri eşidilir. Bəzən gölün üzərində uçan quşların kölgəsi suya düşür. Onlar bir neçə saniyə gölün üzərində süzülür, sonra dağların istiqamətində gözdən itirlər.
Külək isə dayanmaq bilmir.
O, dağlardan gəlir, gölün üzərindən keçir və sahildəki otları hərəkətə gətirir.
Sanki Batabatın nəfəsidir bu külək.
Burada zaman başqa cür keçir
Batabatda bir qədər vaxt keçirdikdən sonra insan saatına baxmaq istəmir.
Bəlkə də bu məkanın ən böyük təsiri elə budur.
Burada zamanın necə keçdiyini hiss etmirsən.
İnsanlar gölün ətrafında gəzir, şəkil çəkdirir, mənzərəni seyr edir. Kimisi ailəsi ilə gəlib, kimisi dostları ilə. Bəziləri isə bir qədər kənarda dayanıb səssizcə gölə baxır.
Hər kəsin Batabatla öz münasibəti var.
Kimsə üçün bura istirahət yeridir.
Kimsə üçün uşaqlıq xatirəsidir.
Kimsə üçün isə sadəcə Naxçıvanın ən gözəl mənzərələrindən biridir.
Amma burada bir ortaq hiss var:
Sakitlik.
Fotoşəkilə sığmayan mənzərə
Batabatı telefon kamerası ilə çəkmək asandır.
Amma Batabatın özünü fotoşəkilə sığdırmaq çətindir.
Çünki kamera dağların əzəmətini göstərə bilər, gölün rəngini saxlaya bilər, səmanı kadra yerləşdirə bilər.
Amma küləyi çəkə bilməz.
Suyun sahilə toxunan səsini yaddaşa köçürə bilməz.
Dağların arasında dayanarkən insanın içində yaranan qəribə rahatlığı göstərə bilməz.
Buna görə də Batabat haqqında danışarkən yalnız onun görünüşündən söz açmaq kifayət etmir.
Batabat həm də bir hissdir.
Səhərin Batabatı
Səhər saatlarında gölün ətrafı daha sakit olur.
Günəş dağların arxasından yüksəldikcə ilk işıq şüaları yamaclara düşür. Sonra həmin işıq tədricən gölün üzərinə yayılır.
Suyun rəngi dəyişir.
Bir neçə dəqiqə əvvəl boz görünən səth birdən-birə parıldamağa başlayır.
Səhərin sərin havasında gölün üzərində yüngül duman və ya çən görüntüsü yarandıqda mənzərə daha da sirli görünür.
Dağlar isə hələ kölgədə qalır.
Bu zaman Batabat sanki yuxudan yenicə oyanır.
Ətrafdakı hər şey yavaş-yavaş canlanır.
Quşlar, külək, su...
Və insan.
Günorta başqa, axşam tamam başqadır
Günorta saatlarında Batabat daha canlı görünür.
Günəş yüksəldikcə dağların rəngi aydınlaşır. Gölün üzərindəki parıltı artır. İnsanlar sahildə daha çox görünür.
Lakin günəş qərbə doğru əyildikcə Batabat yenidən dəyişir.
Axşam işığı dağları qızılı rəngə boyayır.
Gölün üzərində uzun işıq zolaqları yaranır.
Külək bir qədər sərtləşir.
Günün səsi azalır.
Və Batabat sanki yenidən özünə qayıdır.
Bu mənzərəni seyr edən adamın ağlına istər-istəməz bir fikir gəlir: bəzi yerlər gündüz görülmək üçün deyil, yadda qalmaq üçün yaradılıb.
Batabat da belə yerlərdəndir.
Təbiət və insan
Batabatın gözəlliyi ilə yanaşı, burada təbiətin qorunmasının əhəmiyyəti də xüsusilə hiss olunur.
Belə məkanlar yalnız bu gün üçün deyil.
Buraya sabah gələcək insan üçün də bu mənzərə eyni dərəcədə gözəl qalmalıdır.
Sahildə atılan bir plastik butulka, təbiətə buraxılan məişət tullantısı, ağaclara və bitki örtüyünə vurulan zərər kiçik görünə bilər.
Amma təbiətin yaddaşı uzun olur.
İnsan gedir.
Dağ qalır.
Göl qalır.
Külək qalır.
Ona görə də Batabata gələn hər kəs buradan yalnız şəkil aparmamalıdır. Özündən sonra heç olmasa təbiətin əvvəlki sakitliyini saxlamalıdır.
Batabatın yaddaşı
Batabatı sadəcə coğrafi məkan kimi təsəvvür etmək düzgün olmaz.
Bu göl Naxçıvanın təbiət mənzərəsinin bir parçasıdır.
Burada dağların sərtliyi ilə suyun sakitliyi bir araya gəlir. Quru iqlimin içində gölün varlığı mənzərəyə xüsusi rəng qatır.
Bura həm də insanın öz içindəki səs-küydən uzaqlaşa bildiyi məkanlardan biridir.
Bəzən insanın istədiyi çox şey olmur.
Bir az sakitlik.
Bir az təmiz hava.
Bir az uzaqlıq.
Bir mənzərə.
Bir neçə dəqiqə heç kimlə danışmadan gölə baxmaq...
Batabat bunların hamısını verir.
Geri qayıdanda
Geri qayıtmaq vaxtı çatanda insan istər-istəməz bir neçə dəfə arxaya baxır.
Göl tədricən uzaqlaşır.
Dağların arasında kiçilir.
Sonra bir döngə gəlir və Batabat gözlərdən itir.
Amma qəribədir...
Mənzərə gözdən getsə də, onun hissi qalır.
Sanki külək hələ də üzündədir.
Sanki gölün üzərindəki işıq hələ də gözlərinin qarşısındadır.
Sanki dağların sükutu hələ də qulaqlarındadır.
Bəlkə də yaxşı səyahətin ölçüsü budur.
Getdiyin yerdən qayıdanda orada gördüklərindən daha çox, orada hiss etdiklərini özünlə gətirirsən.
Batabat da insana məhz bunu verir.
Bir mənzərəni yox...
Bir duyğunu.
Dağların qoynunda, göy üzünün altında, sakit suyun kənarında insan bir anlıq gündəlik həyatın tələskənliyindən uzaqlaşır.
Və anlayır:
Bəzi yerlər haqqında danışmaq üçün çox sözə ehtiyac yoxdur.
Bəzən sadəcə dayanmaq, gölə baxmaq və küləyin səsini dinləmək kifayətdir.
Batabat da məhz belə bir yerdir.
Dağların arasında susan, amma öz sükutu ilə çox şey danışan bir göl.
Rəşid Muxtar,
Bakıvaxtı.az saytı üçün
