Bakı 
Qafqaz regionu tarixən böyük güclərin geosiyasi maraqlarının kəsişdiyi strateji ərazi kimi diqqət mərkəzində olub. XXI əsrdə bu maraqların formalaşmasında iki əsas aktordominant rol oynayır. Azərbaycan bu kontekstdə öz təhlükəsizliyini, iqtisadi inkişafını və regional inteqrasiyasını təmin etmək üçün balanslı siyasət yürütməyə çalışır.
ABŞ Qafqazda əsasən siyasi və iqtisadi təsir vasitələrindən istifadə edir. Enerji resursları, nəqliyyat dəhlizləri və regional sabitlik ABŞ-ın maraqlarının əsas elementləridir. Azərbaycanın enerji resursları və Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi ABŞ üçün strateji önəm daşıyır, çünki bu dəhliz Avropaya Rusiya qazından asılılığı azaldır.
ABŞ həmçinin regionda demokratik institutların möhkəmləndirilməsinə və insan hüquqları standartlarının yüksəldilməsinə dəstək göstərməyi hədəfləyir. Lakin, bu dəstək bəzən Azərbaycanın milli maraqları ilə ziddiyyət təşkil edə bilər, xüsusən də suverenlik və təhlükəsizlik məsələlərində.
Rusiya isə Qafqazda həm hərbi, həm də iqtisadi təsir vasitələri ilə fəaldır. Azərbaycanla Rusiya arasında həm tarixi əlaqələr, həm də enerji və nəqliyyat layihələri çərçivəsində əməkdaşlıq mövcuddur. Rusiya həmçinin Ermənistan üzərindən regionda təsirini saxlamağa çalışır və Azərbaycan üçün hərbi və təhlükəsizlik balansında önəmli aktordur.
Lakin Rusiya təsiri həm də bir növ məhdudiyyət yaradır. Xüsusilə regional layihələrdə Rusiya maraqlarının üstünlük təşkil etməsi və hərbi-siyasi presedentlərin mövcudluğu Azərbaycan üçün əlavə strateji çətinliklər yaradır.
Azərbaycan üçün əsas strateji məqsəd həm ABŞ, həm də Rusiya ilə münasibətləri tarazlı saxlamaqdır. Bunun bir neçə aspekti mövcuddur:
Regional iqtisadi layihələrdə iştirak:Transxəzər nəqliyyat dəhlizləri, enerji layihələri və transkontinental ticarət marşrutları vasitəsilə Azərbaycan həm Rusiya, həm də ABŞ maraqlarını nəzərə alaraq iştirak edir.
Hərbi-siyasi balans: Azərbaycan NATO və ABŞ-la təhlükəsizlik əməkdaşlığını inkişaf etdirir, eyni zamanda Rusiya ilə sərhəd və təhlükəsizlik məsələlərində dialoqu davam etdirir. Bu balans Azərbaycanın strateji müstəqilliyini qorumasına imkan verir.
Diplomatiya və regional normallaşma: Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərində normallaşma təşəbbüsləri, regiondakı kommunikasiya xətlərinin açılması Azərbaycanın Qafqazdakı rolunu gücləndirir və həm ABŞ, həm də Rusiya üçün vacib bir tərəfdaş kimi mövqeyini möhkəmləndirir.
ABŞ və Rusiya təsirinin Qafqazda balansı Azərbaycan üçün həm imkan, həm də risk mənbəyidir. Strateji müstəqilliyini qorumaq, enerji və nəqliyyat dəhlizlərini inkişaf etdirmək, hərbi-siyasi və diplomatik əməkdaşlığı tarazlı saxlamaq Azərbaycanın regional gücünü artırır. Bu balans siyasəti həm də Azərbaycan üçün geosiyasi çevikliyi təmin edir, böyük güclərin təsirinə məruz qalmadan milli maraqlarını qorumağa imkan yaradır.
Azərbaycanın perspektiv baxımından prioriteti, bu balansı qoruyaraq həm regional, həm də transkontinental layihələrdə mərkəzi oyunçu mövqeyini saxlamaqdır.
Əli Hüseynov
