Bakı 
Miçiqan Universitetinin tədqiqatçıları və onların həmkarlarının rəhbərlik etdiyi beynəlxalq alimlər qrupu bir milyondan çox insanın DNT-sini təhlil edərək şəxsiyyət xüsusiyyətləri ilə əlaqəli 1200-dən çox genetik variant müəyyən edib.
Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri “Nature” jurnalında dərc olunub.
Tədqiqat zamanı alimlər “Böyük Beşlik” adlanan əsas şəxsiyyət xüsusiyyətlərini – ekstrovertlik, razılıq, vicdanlılıq, nevrotiklik və təcrübəyə açıqlığı araşdırıblar.
Müəyyən edilib ki, bu xüsusiyyətlərin ümumi genetik variantlarla izah olunan irsiliyi populyasiya məlumatlarında 4,8%-dən 9,3%-dək dəyişir. Daha etibarlı ölçmə üsullarından istifadə edildikdə isə bu göstərici 9,3%-dən 13,3%-dək yüksəlir.
Tədqiqatçılar genetik təsirin coğrafi mövqedən, yaşdan və şəxsiyyətin qiymətləndirilməsi üçün istifadə olunan metodologiyadan asılı olmayaraq sabit qaldığını bildiriblər.
Araşdırmanın əsas xüsusiyyətlərindən biri ailələr daxilində məlumatların təhlil edilməsi olub. Alimlərin fikrincə, təhsil səviyyəsi və gəlir kimi sosial xüsusiyyətlərdən fərqli olaraq, müəyyən şəxsiyyət xüsusiyyətlərinə genetik meyl ümumi ailə mühitindən demək olar ki, təsirlənmir. Valideynlərdən miras alınan genlərin şəxsiyyətə birbaşa təsirinin 95%-dən çox olduğu müəyyən edilib.Tədqiqat zamanı şəxsiyyət xüsusiyyətləri ilə həyat nəticələri arasında əlaqələr də müəyyənləşdirilib. Belə ki, vicdanlılıq pis vərdişlərdən uzaq durmaq, fiziki aktivlik və sağlam qocalma ilə əlaqələndirilib. Nevrotiklik isə bəzi psixi xəstəliklərin inkişaf riskinin artması ilə əlaqəli olub.
Bundan başqa, alimlər insanların həyat yoldaşı seçərkən şəxsiyyət xüsusiyyətlərindəki oxşarlığa müəyyən qədər üstünlük verdiyini aşkarlayıblar. Bu xüsusiyyətin həyat yoldaşının təhsil səviyyəsi, sosial statusu və zəka göstəriciləri kimi meyarlarla müqayisədə daha nəzərəçarpan olduğu bildirilib.
Alimlərin sözlərinə görə, davranışın molekulyar genetikasının öyrənilməsinin uzun tarixi olsa da, əvvəlki araşdırmalar əsasən kiçik nümunələrlə məhdudlaşıb. Yeni genişmiqyaslı meta-analiz isə şəxsiyyətin genetik arxitekturasının daha əvvəl düşünüldüyündən daha mürəkkəb olduğunu və geniş insan qruplarında öyrənilə biləcəyini göstərir.
Murad İsmayıl
