Bakı 
Ermənistanda yeni parlamentin fəaliyyətə başlaması təkcə növbəti qanunvericilik dövrünün başlanğıcı deyil. Bu mərhələ Nikol Paşinyan hakimiyyətinin ən mürəkkəb siyasi sınaqlarından biri hesab oluna bilər.
Çünki qarşıdakı dövrdə hökumət yalnız parlamentdə çoxluğa arxalanmaqla deyil, cəmiyyət daxilində dərin fikir ayrılıqlarını da idarə etməklə üz-üzə qalacaq. Məhz buna görə də Ermənistanın gələcək siyasi kursu artıq yalnız parlament divarları arasında deyil, ictimai legitimlik müstəvisində müəyyənləşəcək.
Son illər Paşinyan hökuməti regionda kommunikasiyaların açılması, Azərbaycanla sülh sazişi və qonşularla münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində müəyyən siyasi mesajlar versə də, bu xətt ölkə daxilində tam qəbul olunmayıb. Müxalifət, kilsə, radikal millətçi qruplar və diaspor təşkilatları müxtəlif formalarda bu proseslərə müqavimət göstərirlər. Bu səbəbdən hökumətin atacağı hər hansı fundamental addımın cəmiyyət tərəfindən legitim qəbul edilməsi Paşinyan üçün əvvəlkindən daha vacib məsələyə çevrilib.
Digər tərəfdən, konstitusiya islahatları artıq təkcə hüquqi prosedur kimi deyil, Ermənistanın dövlətçilik modelinin yenidən müəyyənləşdirilməsi prosesi kimi qiymətləndirilir. Əgər bu dəyişikliklər reallaşarsa, ölkə uzun illər formalaşmış siyasi narrativlərdən müəyyən mənada uzaqlaşmalı olacaq. Bu isə həm daxildə emosional müqavimət yaradır, həm də hakimiyyətin siyasi risklərini artırır. Referendum ideyasının gündəmdə saxlanılması da məhz bu legitimlik problemini cəmiyyətlə bölüşmək cəhdi kimi görünür.
Azərbaycan baxımından isə əsas məsələ dəyişikliklərin özü deyil, onların hüquqi nəticəsidir. Rəsmi Bakı dəfələrlə vurğulayıb ki, uzunmüddətli sülh üçün hüquqi müstəvidə gələcək ərazi iddialarına imkan verən müddəalar aradan qaldırılmalıdır. Bu baxımdan, Ermənistan daxilində aparılacaq müzakirələrin nəticəsi yalnız daxili siyasi proses olmayacaq, həm də regionun təhlükəsizlik arxitekturasına birbaşa təsir göstərəcək.
Bununla yanaşı, Paşinyan paralel olaraq xarici siyasətdə də balans yaratmağa çalışır. Bir tərəfdən Avropa İttifaqı ilə münasibətlərin genişləndirilməsi, digər tərəfdən isə Rusiya ilə tam qarşıdurmadan yayınmaq cəhdi İrəvanın manevr imkanlarının məhdud olduğunu göstərir. Bu balans siyasəti daxildə də müxtəlif siyasi qüvvələr tərəfindən fərqli şəkildə qiymətləndirilir və hakimiyyətin qərar qəbul etməsini daha da çətinləşdirir.
Nəticə etibarilə, qarşıdakı aylarda Ermənistan üçün əsas məsələ yalnız yeni parlamentin hansı qanunları qəbul edəcəyi olmayacaq. Əsas sual ondan ibarətdir ki, Paşinyan cəmiyyətdə kifayət qədər siyasi konsensus formalaşdıra biləcəkmi. Əgər bu baş verməzsə, sülh prosesi, konstitusiya islahatları və regional layihələrin icrası eyni vaxtda daxili siyasi qarşıdurmanın girovuna çevrilə bilər. Bu isə Cənubi Qafqazda sabitliyin sürətini müəyyən edən əsas amillərdən biri olaraq qalacaq.
Züriyə Qarayeva
