Bakı 
Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin ikitərəfli çərçivədən çıxaraq daha geniş regional məzmun qazandığını göstərir.
Burada əsas məsələ yalnız Bakı ilə Daşkənd arasında əlaqələrin inkişafı deyil, Cənubi Qafqazla Mərkəzi Asiyanın vahid əməkdaşlıq məkanına çevrilməsidir. Hər iki dövlət dəyişən beynəlxalq şəraitdə xarici siyasət imkanlarını genişləndirməyə və böyük güclərdən asılı olmayan regional tərəfdaşlıq modeli qurmağa çalışır. Bu baxımdan İlham Əliyevlə Şavkat Mirziyoyev arasındakı intensiv siyasi dialoq yeni regional arxitekturanın formalaşmasına xidmət edir.
Səfər zamanı Azərbaycan–Özbəkistan Ali Dövlətlərarası Şurasının üçüncü iclasının keçirilməsi münasibətlərin artıq sistemli və institusional xarakter daşıdığını göstərir. Bu şura imzalanmış sənədlərin icrasına nəzarət etməyə, yeni hədəfləri müəyyənləşdirməyə və müxtəlif dövlət qurumlarının fəaliyyətini uzlaşdırmağa imkan verir. Beləliklə, əməkdaşlıq yalnız prezidentlər arasındakı şəxsi münasibətlərdən asılı qalmır, uzunmüddətli dövlət siyasətinə çevrilir. 2024-cü ildə imzalanmış Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə də qarşılıqlı əlaqələrin hüquqi və siyasi əsaslarını möhkəmləndirib.
Səfərin başqa bir mühüm tərəfi Türk dünyası daxilində yeni siyasi ağırlıq mərkəzinin yaranmasıdır. Azərbaycan Türkiyə ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında təbii bağlantı rolunu oynayır, Özbəkistan isə regionun ən böyük əhaliyə və mühüm iqtisadi potensiala malik dövlətlərindən biridir. Bakı və Daşkəndin yaxınlaşması Türk Dövlətləri Təşkilatının yalnız mədəni birlik platforması deyil, real iqtisadi və siyasi təsir mexanizmi kimi güclənməsinə şərait yaradır. İki ölkənin təşəbbüsləri gələcəkdə təşkilat daxilində nəqliyyat, təhlükəsizlik, enerji və investisiya sahələrində daha koordinasiyalı qərarların qəbuluna səbəb ola bilər.
Bu münasibətlərin strateji dəyərini artıran əsas amillərdən biri də Orta Dəhlizdir. Rusiya–Ukrayna müharibəsi və ənənəvi logistika marşrutlarında yaranan risklər Mərkəzi Asiya dövlətlərini alternativ çıxış yolları axtarmağa sövq edib. Özbəkistan üçün Xəzər dənizi, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropaya çıxış getdikcə daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan isə bu prosesdə sadəcə tranzit ölkə deyil, yük axınlarını, limanları, dəmir yollarını və enerji xətlərini əlaqələndirən regional mərkəz mövqeyini gücləndirir. Buna görə Bakı–Daşkənd əməkdaşlığının dərinləşməsi bütövlükdə Transxəzər marşrutunun dayanıqlılığına təsir göstərir.
Diqqətçəkən digər məqam Azərbaycan və Özbəkistanın əməkdaşlığı konkret humanitar və sosial layihələrlə möhkəmləndirməsidir. Özbəkistanın Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində məktəb tikməsi, Xankəndidə birgə tikiş fabrikinin fəaliyyət göstərməsi münasibətlərin rəmzi bəyanatlardan praktiki nəticələrə keçdiyini nümayiş etdirir. Regionlar və şəhərlər arasında qardaşlaşma əlaqələrinin genişləndirilməsi isə əməkdaşlığın yalnız mərkəzi hakimiyyət səviyyəsində qalmasının qarşısını alır. Mədəniyyət, təhsil, media və turizm sahəsində həyata keçirilən layihələr iki xalq arasında ictimai bağları gücləndirərək siyasi müttəfiqliyin sosial əsasını formalaşdırır.
Nəticə etibarilə, İlham Əliyevin Özbəkistana səfəri Azərbaycanın Mərkəzi Asiya siyasətində yeni mərhələnin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Bakı özünü bu regiona kənardan qoşulan tərəfdaş deyil, onunla ortaq tarixi, iqtisadi və geosiyasi məkan paylaşan aktor kimi təqdim edir. Daşkənd də Azərbaycanı Qərbə çıxış, Türk dünyasında inteqrasiya və iqtisadi marşrutların şaxələndirilməsi baxımından mühüm tərəfdaş hesab edir. Səfərin nəticələrinin sənaye, nəqliyyat və investisiya layihələrinə çevrilməsi iki ölkənin regional mövqeyini daha da gücləndirəcək. Beləliklə, Azərbaycan–Özbəkistan müttəfiqliyi gələcəkdə Cənubi Qafqazla Mərkəzi Asiyanı birləşdirən əsas siyasi və iqtisadi dayaqlardan biri ola bilər.
Züriyə Qarayeva
