Bakı 
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevin IV Şuşa Qlobal Media Forumu çərçivəsində Pakistanın "PakTVGlobal" televiziya kanalına müsahibə verib. Bu müsahibə təkcə iki ölkə arasında mövcud münasibətlərin ümumi mənzərəsini əks etdirmir. Bu çıxış, eyni zamanda, Azərbaycanın xarici siyasət prioritetləri, informasiya diplomatiyası, regional geosiyasi yanaşmaları və strateji kommunikasiya konsepsiyası barədə mühüm mesajlar ehtiva edir.
Müsahibənin məzmunu göstərir ki, Bakı Azərbaycan–Pakistan münasibətlərini artıq yalnız siyasi həmrəylik çərçivəsində deyil, iqtisadi, humanitar, media və təhlükəsizlik sahələrini əhatə edən çoxölçülü strateji tərəfdaşlıq modeli kimi inkişaf etdirməyi hədəfləyir.
Son illərdə beynəlxalq münasibətlər sistemində müşahidə olunan dəyişikliklər, böyük güclər arasında rəqabətin artması, regional münaqişələrin dərinləşməsi və informasiya müharibələrinin yeni mərhələyə keçməsi fonunda Azərbaycan öz xarici siyasətində etibarlı tərəfdaşlarla münasibətləri daha da gücləndirməyə üstünlük verir. Pakistan bu baxımdan Azərbaycanın ən yaxın strateji müttəfiqlərindən biri hesab olunur. Hikmət Hacıyevin müsahibəsi də məhz bu siyasi xəttin davamı kimi qiymətləndirilə bilər.
Müsahibədə xüsusi yer ayrılan məsələlərdən biri Şuşa Qlobal Media Forumunun beynəlxalq platforma kimi qazandığı nüfuzdur. Forumun yaradılması Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə həyata keçirilib və əsas məqsəd Şuşanın tarixi mədəni-intellektual missiyasını yenidən canlandırmaq olub. Şuşa uzun illər Qafqazın mədəniyyət mərkəzlərindən biri kimi tanınıb. İşğaldan azad edilməsindən sonra burada beynəlxalq media forumlarının keçirilməsi Azərbaycanın postmünaqişə dövründə yeni geosiyasi və ideoloji gündəmini formalaşdırmaq istiqamətində atdığı mühüm addımlardan biridir.
Forumun əhəmiyyətini artıran əsas amillərdən biri onun yalnız jurnalistlərin görüş yeri olmamasıdır. Əslində bu platforma müxtəlif ölkələrdən gələn siyasətçilər, ekspertlər, media nümayəndələri və tədqiqatçılar arasında strateji dialoqu təmin edən beynəlxalq kommunikasiya mərkəzinə çevrilməkdədir. Hikmət Hacıyevin vurğuladığı kimi, burada məqsəd təkcə Azərbaycanın mövqeyini izah etmək deyil, həm də qlobal media mühitində baş verən dəyişiklikləri birlikdə müzakirə etməkdir.
Müsahibənin ən diqqətçəkən hissələrindən biri informasiya təhlükəsizliyi ilə bağlı verilən mesajlardır. Hikmət Hacıyev açıq şəkildə bildirir ki, Azərbaycan müxtəlif informasiya hücumlarına məruz qalır. Bu ifadə müasir dövrdə dövlətlərarası rəqabətin yalnız hərbi və iqtisadi müstəvidə deyil, informasiya məkanında da aparıldığını göstərir. Qarabağ müharibəsi dövründə və ondan sonrakı mərhələdə Azərbaycan beynəlxalq mediada müxtəlif dezinformasiya kampaniyaları ilə üzləşib. Bu səbəbdən Bakı strateji kommunikasiyanı milli təhlükəsizliyin mühüm elementlərindən biri kimi qiymətləndirir.
Bu kontekstdə Prezident İlham Əliyevin Şuşa Forumunda nümayiş etdirdiyi açıq dialoq modeli də xüsusi vurğulanır. Hikmət Hacıyev bildirir ki, forum zamanı jurnalistlərin suallarına heç bir məhdudiyyət qoyulmur və dövlət başçısı dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn media nümayəndələrinin suallarını birbaşa cavablandırır. Bu yanaşma Azərbaycanın beynəlxalq auditoriyaya vermək istədiyi əsas mesajlardan biridir. Məqsəd ölkənin qapalı deyil, dialoqa açıq dövlət olduğunu nümayiş etdirməkdir. Bu model klassik mətbuat konfranslarından fərqlənərək strateji kommunikasiya aləti kimi çıxış edir.
Müsahibənin ikinci mühüm istiqaməti Azərbaycan–Pakistan münasibətlərinə həsr olunub. Hikmət Hacıyev iki ölkə arasında mövcud əlaqələri "qardaşlıq münasibətləri" və "strateji tərəfdaşlıq" kimi xarakterizə edir. Bu ifadələr təsadüfi seçilməyib. Pakistan Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan ilk dövlətlərdən biri olmaqla yanaşı, Qarabağ münaqişəsi dövründə ən prinsipial mövqe nümayiş etdirən ölkələrdən biri olub. İslamabad Ermənistanı uzun illər tanımayıb və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü ardıcıl şəkildə dəstəkləyib. Bu siyasət Bakıda yalnız diplomatik jest kimi deyil, strateji etimad nümunəsi kimi qəbul edilir.
Azərbaycan rəhbərliyi Pakistanın həmin dövrdə nümayiş etdirdiyi mövqeni bu gün də xarici siyasətin mühüm dayaqlarından biri hesab edir. Hikmət Hacıyevin "Azərbaycan xalqı bunu heç vaxt unutmayacaq" ifadəsi göstərir ki, bu dəstək iki ölkə arasında münasibətlərin emosional və siyasi əsasını formalaşdırır. Bu amil Azərbaycan–Pakistan əlaqələrini sırf maraqlara əsaslanan əməkdaşlıqdan fərqləndirərək daha dayanıqlı strateji ittifaq səviyyəsinə yüksəldir.
Müsahibədə Pakistanın regional diplomatiyasına verilən qiymət də diqqət çəkir. Hikmət Hacıyev Pakistanın son regional böhranlarda nümayiş etdirdiyi diplomatik fəallığı yüksək qiymətləndirir və bu ölkəni regional sabitliyin təmin olunmasına töhfə verən aktor kimi təqdim edir. Burada əsas mesaj ondan ibarətdir ki, Azərbaycan Pakistanı yalnız ikitərəfli münasibətlər prizmasından deyil, həm də beynəlxalq sistemdə məsuliyyətli regional güc kimi qiymətləndirir. Bu yanaşma Bakı ilə İslamabad arasında strateji etimadın daha da dərinləşdiyini göstərir.
Lakin müsahibənin ən praktik hissəsi iqtisadi əməkdaşlıqla bağlıdır. Hikmət Hacıyev açıq şəkildə etiraf edir ki, siyasi münasibətlər nə qədər yüksək səviyyədə olsa da, iqtisadi əlaqələr hələ həmin səviyyəyə çatmayıb. Bu, əslində Azərbaycan diplomatiyasının son illərdə tez-tez vurğuladığı problemlərdən biridir. Bir çox ölkələrlə siyasi münasibətlər yüksək səviyyədə olsa da, ticarət dövriyyəsi və investisiya əməkdaşlığı bu potensialı tam əks etdirmir.
Pakistan düyüsü ilə bağlı gətirilən nümunə bu problemin mahiyyətini aydın şəkildə göstərir. Azərbaycanın Pakistan məhsullarını üçüncü ölkələr vasitəsilə idxal etməsi, daha sonra isə gömrük güzəştlərinin tətbiqi nəticəsində birbaşa ticarətin inkişaf etməsi göstərir ki, əsas maneələr siyasi deyil, institusional və informasiya xarakterlidir. Bu fakt onu deməyə əsas verir ki, gələcək mərhələdə hökumətlərdən daha çox biznes assosiasiyaları, ticarət palataları və logistika şirkətləri arasında əlaqələrin gücləndirilməsi vacib olacaq.
Turizm sahəsində müşahidə olunan dinamika da strateji əməkdaşlığın yeni istiqamətlərindən biri hesab oluna bilər. Son illərdə Bakı və Pakistan şəhərləri arasında birbaşa aviareyslərin artması qarşılıqlı turist axınının genişlənməsinə şərait yaradıb. Bu, yalnız iqtisadi deyil, həm də humanitar inteqrasiyanın mühüm göstəricisidir. Xalqlar arasında əlaqələrin güclənməsi uzunmüddətli strateji tərəfdaşlığın sosial bazasını formalaşdırır.
Media əməkdaşlığına ayrılan diqqət isə müasir beynəlxalq münasibətlər baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Hikmət Hacıyev hesab edir ki, Azərbaycan və Pakistan media qurumları arasında əməkdaşlıq daha da genişləndirilməlidir. Burada söhbət yalnız xəbər mübadiləsindən getmir. Əsas məqsəd beynəlxalq informasiya məkanında ortaq narrativlərin formalaşdırılması, dezinformasiyaya qarşı koordinasiyalı fəaliyyət və peşəkar jurnalistika sahəsində təcrübə mübadiləsidir. Pakistanın ingilisdilli media sahəsində qazandığı təcrübənin Azərbaycanda tətbiqi ilə bağlı səsləndirilən fikirlər də bu istiqamətdə konkret əməkdaşlıq perspektivlərini göstərir.
Bu baxımdan "Anewz" ilə "PakTVGlobal" arasında əməkdaşlıq memorandumunun imzalanması simvolik hadisədən daha çox praktik əhəmiyyət daşıyır. İnformasiya müharibələrinin geniş vüsət aldığı dövrdə media institutları arasında qurulan tərəfdaşlıqlar dövlətlərin yumşaq güc imkanlarını artıran vacib alətlərdən birinə çevrilir.
Müsahibənin ümumi məzmunundan belə nəticə çıxarmaq olar ki, Azərbaycan–Pakistan münasibətləri yeni inkişaf mərhələsinə daxil olur. Əgər əvvəlki dövrdə əməkdaşlığın əsas sütunları siyasi dəstək və təhlükəsizlik məsələləri idisə, indi prioritet istiqamətlər iqtisadi inteqrasiya, investisiya, logistika, media, turizm, təhsil və humanitar əməkdaşlıqdır. Bu yanaşma göstərir ki, Bakı mövcud siyasi kapitalı real iqtisadi və institusional nəticələrə çevirmək niyyətindədir.
Hikmət Hacıyevin müsahibəsi yalnız iki ölkə arasındakı münasibətlərin cari vəziyyətinə dair qiymətləndirmə deyil, həm də Azərbaycanın yaxın perspektiv üçün müəyyən etdiyi strateji yol xəritəsinin konturlarını ortaya qoyur. Şuşa Qlobal Media Forumunun beynəlxalq dialoq platformasına çevrilməsi, informasiya diplomatiyasının gücləndirilməsi, Pakistanla iqtisadi və media əlaqələrinin genişləndirilməsi, regional sabitlik məsələlərində ortaq yanaşmanın nümayiş etdirilməsi Azərbaycanın çoxşaxəli xarici siyasət konsepsiyasının mühüm elementləri kimi çıxış edir. Bu baxımdan Azərbaycan–Pakistan münasibətlərinin yaxın illərdə təkcə siyasi müttəfiqlik deyil, həm də iqtisadi və institusional strateji tərəfdaşlıq modeli üzrə inkişaf edəcəyi gözlənilir.
Əli Hüseynov,
Bakıvaxtı.az
