Bakı 
Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovun Moskvaya səfəri və Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovla keçirdiyi görüş Bakı-Moskva münasibətlərinin hazırkı mərhələsini qiymətləndirmək baxımından mühüm siyasi hadisə kimi diqqət çəkir.
Danışıqlarda səsləndirilən mesajlar göstərir ki, hər iki tərəf mövcud geosiyasi şəraitdə münasibətlərin sabit saxlanılmasına, əməkdaşlıq sahələrinin genişləndirilməsinə və dialoqun davam etdirilməsinə xüsusi önəm verir. Bu görüş təkcə iki ölkə arasında ikitərəfli əlaqələrin deyil, həm də Cənubi Qafqaz regionunda formalaşan yeni siyasi reallıqların müzakirəsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Son illər Azərbaycan-Rusiya münasibətləri müxtəlif mərhələlərdən keçib. Bir tərəfdən iqtisadi, humanitar və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlıq davam edib, digər tərəfdən isə regionda baş verən hadisələr, xüsusilə Qarabağ münaqişəsinin yekunlaşması və Cənubi Qafqazda yaranmış yeni geosiyasi vəziyyət münasibətlərə yeni məzmun qazandırıb. Bu baxımdan Moskvada keçirilən görüş tərəflərin gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərini müəyyənləşdirmək üçün vacib platforma rolunu oynayır.
Sergey Lavrovun çıxışında 2022-ci ildə imzalanmış Müttəfiqlik Qarşılıqlı Fəaliyyəti haqqında Moskva Bəyannaməsinə xüsusi yer ayırması Rusiyanın Azərbaycanla münasibətləri strateji müstəvidə inkişaf etdirmək niyyətini nümayiş etdirir. Həmin sənəd iki ölkə arasında siyasi dialoqun, iqtisadi əlaqələrin, təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində koordinasiyanın əsas hüquqi bazası hesab olunur. Lavrovun bu sənədin potensialının tam şəkildə reallaşdırılması barədə səsləndirdiyi fikir Moskvanın Azərbaycanı regiondakı əsas tərəfdaşlarından biri kimi görməkdə davam etdiyini göstərir.
Azərbaycanın mövqeyi isə əvvəlki illərdə olduğu kimi balanslaşdırılmış xarici siyasət prinsipinə söykənir. Bakı həm Rusiya ilə strateji dialoqu davam etdirir, həm Türkiyə ilə müttəfiqlik münasibətlərini inkişaf etdirir, həm də Avropa İttifaqı, Mərkəzi Asiya ölkələri və digər beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlığını genişləndirir. Bu siyasət Azərbaycanın regional proseslərdə müstəqil qərar qəbul edən aktor kimi mövqeyini daha da gücləndirir.
Danışıqlarda iqtisadi əməkdaşlığın xüsusi vurğulanması da təsadüfi deyil. Ceyhun Bayramovun qlobal iqtisadiyyatda mövcud çətinliklərə baxmayaraq iki ölkə arasında ümumi tendensiyanın müsbət olduğunu bildirməsi tərəflərin iqtisadi münasibətləri siyasi proseslərdən kənarda inkişaf etdirmək niyyətindən xəbər verir. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya layihələrinin genişləndirilməsi, Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizinin inkişafı və Hökumətlərarası Komissiyanın fəaliyyəti gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətləri kimi qiymətləndirilir.
Humanitar əməkdaşlıq da görüşün mühüm mövzularından biri olub. Azərbaycan və Rusiya arasında təhsil, elm, mədəniyyət və diaspor əlaqələri uzun illərdir münasibətlərin sabit qalmasına töhfə verir. Bu sahədə əməkdaşlığın davam etdirilməsi iki ölkə arasında qarşılıqlı etimadın qorunması baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Görüşdə regional təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirə olunması Cənubi Qafqazın beynəlxalq siyasətdə hələ də mühüm geosiyasi məkan olduğunu göstərir. Qarabağ münaqişəsinin başa çatmasından sonra regionda yaranmış yeni reallıqlar həm Azərbaycanın, həm də Rusiyanın siyasətinə təsir göstərir. Azərbaycan artıq öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam təmin etmiş dövlət kimi regionun gələcək inkişaf modelinin formalaşdırılmasında daha fəal rol oynayır. Rusiya isə Cənubi Qafqazda mövqelərini qorumaq və regional əməkdaşlıq mexanizmlərini gücləndirmək istiqamətində fəaliyyətini davam etdirir.
Lavrovun "3+3" regional platformasına marağın artdığını bildirməsi də bu baxımdan diqqət çəkən məqamlardan biridir. Bu format region ölkələrinin təhlükəsizlik, iqtisadiyyat və nəqliyyat sahələrində birbaşa dialoq aparmasını nəzərdə tutur. Platformanın gələcək fəaliyyəti iştirakçı dövlətlərin siyasi iradəsindən asılı olsa da, onun regiondakı problemlərin regional həlli baxımından mühüm mexanizmlərdən biri kimi qiymətləndirildiyi görünür.
Ceyhun Bayramovun beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı fəaliyyətə hazır olduqlarını vurğulaması Azərbaycanın xarici siyasətində çoxtərəfli diplomatiyanın mühüm yer tutduğunu bir daha nümayiş etdirir. Son illər Azərbaycan beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi, müxtəlif təşkilatlarda fəallığı və regional təşəbbüsləri ilə qlobal diplomatiyada daha təsirli mövqeyə sahib olub. Bu baxımdan Rusiya ilə müəyyən beynəlxalq platformalarda əməkdaşlığın davam etdirilməsi hər iki ölkənin maraqlarına uyğun görünür.
Moskvada keçirilən görüşün ümumi nəticələri göstərir ki, Bakı və Moskva münasibətlərdə yaranan çətinliklərə baxmayaraq dialoq kanallarını açıq saxlamağa və əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini qorumağa çalışırlar. Tərəflərin bəyanatlarında qarşıdurma ritorikasından daha çox praqmatik əməkdaşlıq, iqtisadi inkişaf, regional sabitlik və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan münasibətlərin ön plana çəkilməsi bunu təsdiqləyir. Mövcud geosiyasi şəraitdə bu cür yüksək səviyyəli təmaslar yalnız ikitərəfli münasibətlərin deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqazın gələcək siyasi və iqtisadi inkişafı baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Əli Hüseynov,
Bakıvaxtı.az
