Bakı 
Rusiya Ukrayna müharibəsi ətrafında aparılan diplomatik təmaslara dair ABŞ administrasiyasının nikbin mesajları və eyni vaxtda enerji sahəsində mümkün sanksiya yumşalması ilə bağlı iddialar beynəlxalq siyasətdə yeni mərhələnin siqnalları kimi oxuna bilər. Əgər həqiqətən də Vaşinqton müəyyən enerji şirkətlərinə tətbiq olunan məhdudiyyətlərin ləğvini nəzərdən keçirirsə və paralel olaraq Arktikada birgə layihələr ideyası gündəmə gəlirsə, bu artıq təkcə Ukrayna böhranının deyil, daha geniş geosiyasi konfiqurasiyanın müzakirə olunduğunu göstərər. Bu, klassik sülh danışıqlarından fərqli olaraq, iqtisadi və enerji maraqları üzərindən qurulan daha praqmatik diplomatiya modelinə işarə edir.
Rusiya tərəfinin böyük həcmli iqtisadi təkliflər irəli sürməsi barədə yayılan məlumatlar isə mümkün “böyük bazarlıq” ehtimalını gücləndirir. Sanksiyalar son illərdə Moskva üçün həm iqtisadi təzyiq aləti, həm də Qərb ilə siyasi qarşıdurmanın simvolu olub. Əgər bu təzyiq mexanizminin qismən və ya tam şəkildə yumşaldılması enerji əməkdaşlığı ilə əlaqələndirilirsə, deməli, müzakirə masasında yalnız Ukraynadakı hərbi vəziyyət deyil, qlobal enerji balansı da var. Xüsusilə Arktika kimi strateji resurs zonasının gündəmə gəlməsi göstərir ki, tərəflər uzunmüddətli geoiqtisadi maraqları nəzərə alır.
Digər tərəfdən, ABŞ administrasiyasının “əhəmiyyətli irəliləyiş” ifadəsi ehtiyatlı optimizm kimi qiymətləndirilə bilər. Diplomatik proseslərdə belə mesajlar adətən danışıqların davamlılığını təmin etmək və ictimai rəyin gözləntilərini formalaşdırmaq üçün verilir. Lakin bu tip açıqlamalar avtomatik olaraq sanksiyaların dərhal ləğvi və ya kəskin siyasi dönüş demək deyil. Çünki, Vaşinqton üçün əsas məsələ təkcə Moskva ilə münasibətlərin normallaşdırılması deyil, həm də Ukraynanın təhlükəsizlik maraqları və Avropadakı müttəfiqlərin mövqeyidir. Enerji mövzusunda atılacaq hər addım transatlantik birlik çərçivəsində ciddi müzakirə tələb edir.
Bütün bunlar göstərir ki, hazırkı mərhələdə sanksiyalar artıq yalnız cəza mexanizmi deyil, danışıqlar alətinə çevrilə bilər. Əgər həqiqətən də enerji əməkdaşlığı qarşılığında müəyyən məhdudiyyətlərin yumşaldılması ssenarisi müzakirə edilirsə, bu, müharibənin tam siyasi həllindən əvvəl iqtisadi sahədə paralel anlaşma modelinin tətbiqi demək olar. Lakin belə bir yanaşma həm Ukrayna daxilində, həm də Avropa paytaxtlarında ciddi suallar doğura bilər. Ona görə də qarşıdakı dövr sülh danışıqlarının təkcə hərbi xətt üzrə deyil, enerji və iqtisadi xətt üzrə də hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyini müəyyən edəcək. Geosiyasi mübarizə artıq yalnız cəbhə xəttində deyil, enerji xəritəsi üzərində də davam edir.
Züriyə Qarayeva
